Villa’s Zijlweg weggestemd!

Plannen voor de bouw van ongeveer elf vrijstaande woningen in een strook tussen de achtertuinen van de Zijlweg en de Brouwersvaart zijn tijdens de behandeling van de Ontwikkelvisie Zijlweg in de vergadering  commissie Ontwikkeling van 13 mei unaniem door alle politieke partijen weggestemd.
Tijdens de behandeling van deze Ontwikkelvisie kwam zoveel verzet van de partijen tegen dit plan dat wethouder Rodunner dit deel van de visie introk.

DE SWTH maakte bezwaar  tegen de bouw van de woningen omdat dit verdere natuurontwikkeling in het Brouwersvaartgebied zo goed als onmogelijk maakt.
Dit charmante rafelrandje, zoals het in de commissievergadering wel werd genoemd, is o.a. een leefgebied voor libellen, salamanders, spechten en ijsvogels.
Wij pleiten ervoor om het gebied, conform het Ecologisch Beleidsplan van 2013 dat in 2019 is geactualiseerd, in goed overleg met alle betrokkenen verder te ontwikkelen tot een “ecologische hotspot”.  D.w.z. het kwalitatief verbeteren en verhogen van de ecologische waarden en biodiversiteit in een gebied.

In aanvulling op deze Ontwikkelvisie heeft de Gemeenteraad op 4 juni jl een motie aangenomen die het College van B&W nu de taak heeft opgelegd om een “strategisch plan op te stellen om het gebied tot ecologische hotspot te ontwikkelen.”

De SWTH is blij dat onze bezwaren tegen bouwen in het WTG, zoals geformuleerd in onze zienswijze, brieven en tijdens het inspreken in commissie vergaderingen, uiteindelijk toch serieus genomen zijn. En… blij met de motie van de Raad om te komen tot een strategisch ontwikkelplan en hiermee een ecologische opwaardering van dit gebied.
We blijven de planvorming volgen om te zorgen dat, ook bij de besluitvorming over de bouwplannen rond de Biemond garage, het WTG een ‘Groen en open’ gebied blijft.

Wij hopen hierbij op een goede samenwerking tussen alle partijen.

Jaarverslag 2019

Hierbij bieden wij u het Jaarverslag 2019 aan. Tuinbouwgebied Haarlem

Een geheel nieuwe en frisse opzet waarbij wij zowel terugblikken op het afgelopen jaar als naar de toekomst kijken.
U ziet de mensen achter het bestuur en de werkgroep en krijgt een indruk van de activiteiten van de SWTH van het afgelopen jaar.

Ook dromen wij over de toekomst van een natuurlijk, open en groen Westelijk Tuinbouwgebied.
Dit ondersteund door nog meer vrienden van het WTG.

 

Update ooievaars

Ooievaarsnest

Het kan raar lopen in de natuur!
We plaatsten een ooievaarsnest en in no time zaten er twee ooievaars op. De verwachtingen waren dus hooggespannen.
Hoe lang duurt het voor de eerste eieren er liggen? Wanneer kunnen we de ooievaarskuikens verwachten?
Dat viel wat tegen! Er zijn nog steeds geen eieren en soms zijn de vogels dagenlang gevlogen en het nest leeg. Of leeg? Er zit soms ook een eenzame ooievaar in, die met regelmaat door het paartje weggejaagd wordt.
Informatie bij kenners leert dat het lang niet altijd het eerste jaar lukt. De vogels moeten wennen, aan de omgeving, aan het nest, aan elkaar. Niets menselijks is hen vreemd lijkt het!

Blikvanger voor wandelaars en fietsers

Maar de belangstelling voor de vogels van wandelaars en fietsers blijft groot.
Het is een blikvanger. Je hoort mensen er met elkaar over praten, kinderen wordt gewezen op het geklepper, het rondscharrelen van de vogels in het weiland, op zoek naar lekkere hapjes en het zweven in de lucht.

Het blijft boeiend, of er nu wel of geen jongen komen dit jaar.
We blijven optimistisch en wie weet…!
We houden jullie op de hoogte.

Ooievaars

Persbericht!

Op 21 mei 2020 diende Natuurmonumenten namens 23 natuurorganisaties, waaronder de  SWTH, een zienswijze in op de Ontwerp Omgevingsverordening van de Provincie Noord-Holland.
De strekking van deze zienswijze is het behouden én versterken van het unieke landschap.

PERSBERICHT – Gezamenlijk reactie op Omgevingsverordening Noord-Holland

27 mei 2020 – Vierentwintig Noord-Hollandse organisaties op het gebied van landschap, natuur en cultuurhistorie steunen het voorstel van de provincie om ‘Bijzonder Provinciale Landschappen’ aan te wijzen. In deze gebieden moet rekening worden gehouden met bijvoorbeeld weidevogels en is woningbouw niet zomaar toegestaan. Wel roepen zij de provincie Noord-Holland op om de ontwikkeling van het landschap ook goed te regelen. De organisaties vragen bovendien om natuurgebieden óók onderdeel te maken van deze beschermde landschappen en vragen om meer voorwaarden te stellen aan de locaties voor nieuwe windturbines en zonnevelden in Noord-Holland. 

De ‘Bijzondere Provinciale Landschappen’ zijn onderdeel van de nieuwe Omgevingsverordening. De verordening is een belangrijke set regels die ons unieke Noord-Hollandse landschap ook voor de toekomst veilig moet stellen. Noord-Holland heeft ervoor gekozen om alle bestaande regels over landschap samen te voegen en als eerste provincie in Nederland beschermde landschappen aan te wijzen. Voorbeelden hiervan zijn Wieringen, Waterland of de duinrand tussen Bergen en Castricum. De organisaties steunen deze vereenvoudiging. Willem Hellevoort, ambassadeur van Natuurmonumenten in Noord-Holland: “Eén van de ambities van het provinciaal beleid is het behouden èn versterken van het unieke landschap. Maar in de nu voorliggende verordening zijn eerdere teksten afgezwakt. Wij vragen de provincie de oorspronkelijke ambities hoog te houden door de geschrapte tekst alsnog over te nemen. De ambities dienen nu in de Omgevingsverordening juridisch goed te worden geregeld. Anders is zo’n ambitie een wassen neus”.

Natuurnetwerk ook landschappelijk beschermen 
In de verordening is er ook voor gekozen om gebieden in het Natuurnetwerk Nederland zoals de heidevelden in het Gooi of de eilanden in het Wormer- en Jisperveld buiten de beschermde landschappen te houden. ”Dat is vreemd, want op die manier is behoud van het landschap in natuurgebieden straks niet meer goed geregeld.” De organisaties willen dat de provincie het Natuurnetwerk alsnog aan de beschermde landschappen toevoegt. “Natuurgebieden zijn vaak ook landschappelijk waardevol. Ze verdienen dus ook landschappelijke bescherming” aldus Ernest Briët, directeur van Landschap Noord-Holland.

Provinciale regie nodig over locaties windturbines en zonnevelden
In het concept van de verordening waren provinciale regels over de plaatsing van windturbines en zonnevelden in bijzondere landschappen opgenomen. In de nu voorstelde versie zijn deze verdwenen. De locatiekeuze wordt aan lokale overheden overgelaten terwijl de plaatsing van windturbines vooral op provinciaal niveau moet worden afgewogen volgens de organisaties. “De nieuwe windturbines zijn zo hoog dat ze op vele tientallen kilometers afstand zichtbaar zijn en daarmee letterlijk en figuurlijk uitstijgen boven het lokale niveau” geeft Hellevoort aan. “Wij pleiten ervoor om plekken aan te wijzen waar windturbines en zonnevelden worden uitgesloten. Denk aan de noordpunt van Texel. Een op wereldschaal belangrijke vogeltrekroute langs de rand van het Werelderfgoed Waddenzee moet gevrijwaard blijven van windturbines, zoals nu wel voorgesteld in de Regionale Energiestrategie (RES)”.

De volgende organisaties hebben gezamenlijk een zienswijze ingediend over de Omgevingsverordening Noord-Holland:

Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Landschap Noord-Holland, Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, Erfgoedvereniging Bond Heemschut (provinciale Commissie Noord-Holland), Het Zijper landschap, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (afdelingen Alkmaar/Den Helder, en Haarlem), Stichting Alkmaardermeeromgeving, Stichting Animo, Stichting Beschermers Amstelland, Stichting de Hooge Weide, Stichting Duinbehoud, Stichting Groen Muiderberg, Stichting Landschapszorg Wieringen, Stichting Santpoort, Stichting Oer-IJ, Stichting Tussen Vecht en Eem, Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem, Vechtplassencommissie, Vereniging Samenwerkende Vogelwerkgroepen Noord-Holland, Vrienden van Middenduin, Vrienden van het Gooi, Vogelwerkgroep Alkmaar en Omstreken

Westelijk Tuinbouwgebied

Bouwen in het Westelijk Tuinbouwgebied

Zoals we al eerder schreven zijn er plannen om ongeveer elf villa’s te bouwen in een strook ten zuiden van de woningen aan de Zijlweg.
Ruim 20 jaar geleden is onze stichting, toen nog Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied, opgericht om tegen bebouwing in dit gebied te protesteren. Dit naar aanleiding van een referendum waar uit het merendeel van de reacties bleek dat Haarlemmers tegen bebouwing in het WTG waren.
Daaruit volgden gemeentelijke plannen om een stadsnatuurpark aan te leggen, gebaseerd op de flora en fauna van de binnenduinrand. Dit zou recht doen aan de potentiële natuurwaarden van dit gebied tussen de Brouwersvaart en de woningen aan de Zijlweg.

Bouwen in het WTG gaat tegen alle eerder gemaakte afspraken in. Het is bovendien in strijd met het in 2017 geactualiseerde Bestemmingsplan Binnenduinrand.
De SWTH heeft oktober 2019 een Zienswijze SWTH op Ontwikkelvisie Zijlweg ingediend op de Ontwikkelvisie Zijlweg om hier bezwaar tegen te maken.
13 Mei a.s. wordt deze visie besproken in de commissie Ontwikkeling.
Om de gevolgen van deze plannen bij de leden van de commissie nog eens onder de aandacht te brengen voor ze 13 mei hierover een besluit nemen, heeft onze stichting hierover met diverse politieke partijen gesproken en, ter verduidelijking, onze bezwaren op een rijtje gezet en aan de leden toegestuurd.

Een tweede bezwaar betreft het grote aantal woningen en de veel te hoge bebouwing op de plek van de voormalige Biemond garage op de hoek Zijlweg/Westelijke Randweg. De oorspronkelijke 25 woningen zijn 75 tot 115 woningen geworden, de bescheiden 18 meter hoge toren van 10 meter diep wordt nu een ca. 18 meter hoge muur van woningen over de hele locatie van Biemond.
Op deze manier wordt de openheid van het Westelijk Tuinbouwgebied steeds meer aangetast.
Wij protesteren daarom opnieuw tegen de voorgenomen bouw van woningen in dit gebied.

Wij gaan ervan uit dat de commissieleden, naar aanleiding van deze brief, de ecologische waarden  de rust en stilte en relatieve openheid van het gebied meenemen in hun besluit.

Westelijk Tuinbouwgebied

Ontwikkelingen Elswout

Op 3 en 5 maart 2020 organiseerde Elswout inloopavonden om de plannen met de buitenplaats Elswout te presenteren en toe te lichten.
> Meer informatie van staatsbosbeheer over Elswout.

Verschillende gebouwen van dit rijksmonument zijn al of worden gerestaureerd om ze, in de woorden van Staatsbosbeheer (SBB) , ‘..een nieuwe, eigentijdse publieke functie te geven, passend bij de cultuurhistorie en draagkracht van de buitenplaats Elswout’.
Gebouwen worden dan verhuurd en uit deze inkomsten wordt het onderhoud van de gebouwen betaald. SBB blijft wel eigenaar!
De bestemming van een aantal gebouwen wordt gewijzigd en krijgen een cultureel-maatschappelijke invulling.

Een van de meest ingrijpende wijzigingen is het realiseren van een dag-en avond restaurant in de boerderij, met een tiental B&B kamers.
Eerdere plannen voor een restaurant leidden in 2013 tot bezwaren van de kant van SWTH.
Hoewel wij nog steeds onze bedenkingen hierover hebben, beseffen wij ook dat om de toekomst van het rijksmonument Elswout veilig te stellen, aanpassingen nodig zijn.
De tweede grote aanpassing is de aanleg van een tweede parkeerplaats en verplaatsing van de auto-ingang voor bezoekers naar de zuidoostkant van de boerderij, omdat de huidige parkeerplaats te klein is en de auto-ingang onveilige situaties veroorzaakt.
De derde grote aanpassing is het verplaatsen van de ingang om de horeca in de Orangerie te kunnen bevoorraden. De tijdelijke ingang met ijzeren platen verdwijnt, er komt een nieuwe ingang aan de Elswoutslaan tussen de Marcelisvaart en de gele brug, het (vracht)verkeer gaat vervolgens door het bos over de Melkweg naar de Orangerie.

Elswout

Het herstellen van de buitenplaats Elswout juichen we toe. Het zal echter ook leiden tot meer verkeersbewegingen en tot meer publiek en dat mag niet ten koste gaan van de natuur.
We blijven dan ook de plannen volgen. Voor de eerstvolgende vriendenavond hebben we een vertegenwoordiger van Staatsbosbeheer uitgenodigd zodat de plannen verder toegelicht kunnen worden.
Wij waarderen de moeite die Elswout neemt om door middel van een aantal maatregelen de gebouwen te verduurzamen en door onderzoeken de negatieve gevolgen voor de natuur zoveel mogelijk te beperken.

De ooievaar

De Haarlemse stadsdichter, Willemien Spook, schreef op verzoek van de SWTH, een gedicht over de onthulling van het ooievaarsnest.
De onthulling schoot erbij in. De ooievaars kwamen evengoed wel.

De ooievaar

Hoog in de wind is een wiel de woning
van de ooievaar in gevederd jacquet
hij is van de vliegende vloot een koning.
Stijfjes schrijdt hij, met deftige tred

scharrelt hij een maaltje bij elkaar,
zijn rode snavel als machtig wapen.
Waakzame wachter voor het gevaar
in staat om staand op één been te slapen,

o zoooo moooooie oooooievaar,
woon hoog op je wiel en weer de bliksem
klepper je kinders bij elkaar en
waak over de tuin van Haarlem.

Laat me geloven dat je geluk brengt
pluk adders en kikkers uit het riet
en kindertjes uit het veenmoeras
hier, in dit Westelijk Tuinbouwgebied.

Willemien Spook Stadsdichter van Haarlem

Ooievaars in het tuinbouwgebied

Ooievaars bouwen hun nest

Er zijn heel wat ontwikkelingen gaande rond het ooievaarsnest bij Elswout!
Eerst had mevrouw ooievaar zich genesteld vóór de officiële onthulling van het nest kon plaatsvinden, zoals we al eerder schreven.
Staatsbosbeheer kon aan de hand van de ring om haar poot zien dat ze in 2017 in Oegstgeest uit het ei gekropen is. Hemelsbreed slechts 24 km!
Tot grote vreugde van ons en van veel wandelaars voegde zich kort daarna een mannetje bij haar op het nest. Mensen wijzen elkaar op het bewoonde nest of staan te kijken hoe de vogels elkaar met veel geklepper het hof maken.

Het heeft er alle schijn van dat er binnenkort eieren zullen liggen! Als we zien dat er permanent een vogel op het nest zit te broeden zal het nog ongeveer 33 dagen duren voor de jongen uit het ei kruipen.

Voor u als natuurliefhebber een tip.

Wel is het zaak de vogels zoveel mogelijk met rust te laten en niet in de buurt van de paal te komen! Als het broeden verstoord wordt, verlaten ze het nest en zullen de eieren niet uitkomen of zullen de jongen doodgaan van de honger.
Maar vooralsnog is het spannend of deze ooievaars met succes zullen broeden.
We houden u op de hoogte.

Samen een nest maken, foto Veronique Breeu

Een schutterswandeling door Haarlem

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich o.a. in voor het bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.
Daartoe organiseert zij lezingen en wandelingen over de vroegere bewoners van de buitenplaatsen rondom het WTG en hun plek in de geschiedenis.

Zo ook zaterdag 15 februari.
De SWTH gaf een wandeling met als thema ‘De geschiedenis van de Haarlemse schutters’. Er hadden zich hiervoor 40 belangstellenden aangemeld!
Onze gids vertelde waarom het schuttersgilde werd opgericht, wie van de bekende Haarlemmers er deel van uitmaakten en welke taken zij zoal hadden: orde handhaving, brandmelding en ook het verdedigen van de stad tegen vijandelijke belegeraars.
De wandeling ging onder meer naar de Doelen waar Frans Hals in de schutterszaal op zolder ooit één van zijn befaamde schuttersstukken schilderde. Onze gids liet een aantal gevelstenen zien met o.a. voetbogen, kruisbogen en kloven, een primitief soort geweer.

Na deze boeiende rondleiding langs oude poorten en steegjes en na de nodige schutter-anekdotes, eindigde de wandeling op de Oude Groenmarkt. Daar werd een glaasje port geschonken voor wij weer uiteengingen.

Schutterswandeling Haarlem

Afgelasting onthulling ooievaarsnest en vriendenavond

Er is een ooievaar gesignaleerd in onze buurt. Veel bewoners hebben haar op het nest gezien. Wat een mooi gezicht!

Dat is het goede nieuws.

Wat minder goed nieuws is, is dat de onthulling van het nest en de vriendenavond niet door kunnen gaan i.v.m. de corona maatregelen. Heel jammer, want de belangstelling is groot.

We beloven dan ook, er komt een nieuwe datum voor de vriendenavond.

Kees Hulsman,

Voorzitter SWTH

De ooievaars kunnen weer komen!

Na meer dan 100 jaar staat er weer een ooievaarsnest in het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem. Dit is een van de laatste groene gebieden van Haarlem. In het “Poortstuk”, het weiland tegenover het poortgebouw van buitenplaats Elswout, is een paalnest gebouwd, op bijna dezelfde plaats als destijds. Nu maar hopen dat er in de lente een koppeltje ooievaars het nest gaan bewonen.

Het initiatief kwam van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem (SWTH).
Staatsbosbeheer, Fonds van Zanten en vrijwilligersorganisatie Stichting Ooievaars Research & Knowhow (STORK) hebben meegewerkt aan dit initiatief. Door ooievaarsnestenbouwer De Hoogenkamp uit Wageningen is een prachtig paalnest gemaakt en neergezet.
Volgens Kees Hulsman, voorzitter van SWTH, is het nest een perfecte aanwinst: “We proberen dit gebied haar oorspronkelijk karakter te laten behouden. Een historisch en kleinschalig tuinbouwgebied, voor iedere Haarlemmer die wil genieten van de openheid, de flora en fauna die het gebied aantrekkelijk maken. Ooievaars horen daar ook bij. De komst van dit nest moet ervoor zorgen dat er elk jaar een aantal ooievaarskuikens wordt grootgebracht. De afgelopen jaren zijn hier regelmatig ooievaars gespot, maar zonder goede nestplekken vliegen ze verder. Dat hoeft nu niet meer en deze prachtige vogels kunnen na lange tijd weer nestelen in het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem”.

Het ooievaarsnest zal worden onthuld door wethouder Floor Roduner van Ruimtelijke Ontwikkeling op vrijdag 20 maart om 15:00 uur, bij de ingang van Duinvliet aan het einde van het Koepad. Iedereen is natuurlijk welkom om bij de geboorte van het nest te zijn. De beschuiten met muisjes staan klaar.

> Afgelast

Ooievaar

Hoe staat het ervoor met de Tuin van Haarlem?

Vriendenavond

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem nodigt jullie uit om samen met ons te praten over de lopende zaken in het Westelijk Tuinbouwgebied.

 

Martijn van den Berg (SWTH) en Rien de Vries (Staatsbosbeheer, Elswout) vertellen over:

 

  • Mogelijkheden voor natuurontwikkeling
  • Duurzaam beheer van de weilanden en sloten zodat de flora en fauna zich weer kunnen herstellen
  • Wat zijn de plannen van de gemeente met de hoek Zijlweg/Randweg?
  • Wat zijn de plannen met de ontwikkeling van Elswout?

We zouden graag met jullie van gedachten wisselen over deze onderwerpen. Hapjes en drankjes gratis!

Datum: Donderdag 26 maart, van 20.00 tot 22.00 uur
Plaats: de Blinkert, Rockaertshof 66
2015 ED Haarlem

> Afgelast

Ooievaar gespot

De eerste verkenning!

Vanmorgen, 8 maart, is de eerste ooievaar gespot op het nest. Ze (?) zit er inmiddels al enkele uren, voelt zich op haar gemak, zit zich te wassen.

Al voor de officiële onthulling van het nest op 20 maart door de wethouder wordt er verkend of het nest voldoet aan de ooievaars verwachtingen!

Wij van de SWTH hebben ons best gedaan door er een prachtig nest te plaatsen. Nu is het aan de ooievaars er plek voor hun kuikens van te maken.

Ooievaar gespot op nest

Opknapbeurt Koeienpaadje

Het fietspad tussen het Ramplaankwartier en het Duinvlietbos, bij velen bekend als het Koeienpaadje, is een bekende route tussen Haarlem, Elswout en de rest van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Staatsbosbeheer wil binnenkort beginnen met het aanleggen van een nieuw fietspad. Een proefstrook is inmiddels aangebracht. Koeienpad

Bij het opnieuw aanleggen van het fietspad heeft Staatsbosbeheer nog wel de uitdaging om de oude beuken langs het pad niet te beschadigen. Hierom zal er worden gewerkt met een CO2-neutrale mix van fijn IJssel- en Maas-grind. Deze verharding is water- en luchtdoorlatend en heeft een minimale druk op de wortels van de beuken.

Voor wie meer wil weten over de ontwikkelingen op en rond Elswout: bekijk de video: Elswout, een gastvrije culturele Buitenplaats.

Lezing en wandeling over Munters

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich onder andere in voor het bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.
Om de naamsbekendheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem te vergroten organiseert de stichting lezingen en wandelingen in samenwerking met de Buurtvereniging Overveen, Het Zaeltje en Ons Bloemendaal. De vrienden van de stichting zijn daar uiteraard van harte welkom.

Munters: lezing en wandelingMunters, borstbeeld uit het Rijksmuseum

Joan Munter was een van de eigenaren van Duinvliet. Zijn marmeren borstbeeld staat in het Rijksmuseum. De Munters hadden meer buitenplaatsen in Kennemerland. In de Schepenzaal van het stadhuis, tegenwoordig Paleis op de Dam, hangt een wapen van de familie Munter. Wie waren de Munters? Wat was hun invloed in de Republiek?

Woensdagmiddag 4 maart 14:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
Gaarne aanmelden.

Munterswandeling Amsterdam

Zaterdag 7 maart 14.00 Wandeling
Paleis op de Dam
Amsterdam
Kosten: geen.
Gaarne aanmelden.

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

We hebben een nieuwe voorzitter!

Kees Hulsman, die onlangs ons team kwam versterken, heeft zich bereid verklaard onze voorzitter te worden.
Hierbij een korte introductie van de nieuwe voorzitter.Kees Hulsman

Sinds kort mag ik mij voorzitter noemen van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem.

Het Westelijk tuinbouwgebied is een van de laatste open gebieden in Haarlem. Het is een uniek stukje grond waarvan de openheid en het historische karakter behouden moet blijven.

De ontwikkeling van o.a. de natte natuur gaan we promoten, zodat deze Tuin van Haarlem voor elke Haarlemmer en Bloemendaler een begrip wordt. Dat kunnen we niet alleen, maar dat willen we ook niet alleen, we doen het samen met u.

Gezamenlijk zetten we ons in voor dit prachtige gebied!

 

Laat de ooievaar nu maar komen!

Er lopen regelmatig ooievaars op de weilanden naast het Koeienpad. We kregen daarvan verschillende foto’s van onze vrienden.
Nu gaan we proberen of ooievaars ook willen nestelen in het gebied.

Woensdag 29 januari heeft de SWTH daartoe een nest laten plaatsen in het weiland tegenover het poortgebouw van Elswout. Mede dank zij de donaties van onze vrienden en een gift van een fonds.Ooievaarsnest

Een grote oplegger met palen, het nest en platen om het bruggetje te beschermen tegen de druk van de vrachtwagen en van een 4 ton’s kraantje, reed ‘s morgens bij Elswout het weiland op.

Vrijwilligers van de Stichting, in samenwerking met Staatsbosbeheer, hielpen met het sjouwen van platen, palen en planken. Met het uitmeten van de juiste plek en het ronddelen van koffie om weer een beetje warm te worden.

Na ongeveer 4 uur hard werken – door de aannemer – en koukleumen – door de vrijwilligers van de SWTH – stond de nestpaal op zijn plaats.
20 Maart wordt het nest officieel ‘onthuld’ door wethouder Roduner.
U kunt hiervoor nog een uitnodiging verwachten.

 

En nu maar duimen!

Schutters

Schutterij in HaarlemSchutters speelden een belangrijke rol in het stadsleven van Haarlem. Wat deden zij en waarom? Wat herinnert nog aan de schutters?

Lezing

Maandagavond 10 februari 20:00 Het Zaeltje Lezing € 5
Hoofmanstraat 12b, 2013 DR Haarlem
Gaarne aanmelden bij: info@swth.nl

Woensdagmiddag 12 februari 14:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
Gaarne aanmelden bij : info@swth.nl

Schutterswandeling door Haarlem

Zaterdag 15 februari 14.00 Wandeling
Standbeeld Laurens Janszoon Coster,
Grote Markt, Haarlem
Kosten: geen.
Gaarne aanmelden bij: info@swth.nl

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

Textiel, lezing en wandeling

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich onder andere in voor het bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.

Om de naamsbekendheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem te vergroten organiseert de stichting lezingen en wandelingen in samenwerking met de Buurtvereniging Overveen, Het Zaeltje en Ons Bloemendaal. De vrienden van de stichting zijn daar uiteraard van harte welkom.

In januari onder de titel: Textiel

Het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem kende in de Gouden Eeuw een geschiedenis van blekers en garenkokers. Wat bleekten zij, wat kookten zij, hoe kwamen zij hier? Hoe ging het met de textielindustrie in latere eeuwen? Een lezing over de textielgeschiedenis van Haarlem.

Woensdagmiddag 15 januari 14:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
Gaarne aanmelden.

Textielwandeling door Leiden met een bezoek aan het Wevershuisje

Zaterdag 18 januari 2020 om 14.00 uur, Station Leiden CS
Kosten: geen, een vrijwillige bijdrage stelt het Wevershuisje zeer op prijs.
Gaarne aanmelden.

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

Nieuwsbrief 2019 nr 2.

Beste vrienden,

Hierbij Nieuwsbrief 2019 nr 2 van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem. We stellen u hierin onder andere op de hoogte van:

  • ons onderzoeksproject ‘De Ontwikkeling van een Tuinbouwgebied’
  • het ooievaarsnest dat in januari of februari geplaatst gaat worden (u krijgt hiervoor nog een uitnodiging)
  • en over enkele van onze activiteiten, zoals de rondleidingen en de meewerkdag in het Duinvlietsbos.

> Nieuwsbrief 2019 nr 2

Bilderdijk, lezingen en wandeling

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich onder andere in voor het bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.

Om de naamsbekendheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem te vergroten organiseert de stichting lezingen en wandelingen in samenwerking met de Buurtvereniging Overveen, Het Zaeltje en Ons Bloemendaal. De vrienden van de stichting zijn daar uiteraard van harte welkom.

In december onder de titel: Bilderdijk

Bilderdijk, graaf van Teisterbant, in de volksmond Bulderdijk genoemd. Collaborateur en culturele veelvraat. Haarlemmer, pessimist en gecensureerd door de Fransen van Napoleon. Orangist en conservatief.

Bilderdijk leefde in een turbulente tijd, een tijd die het leven van de bewoners van de buitenplaatsen rond het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem ingrijpend veranderde.Bilderdijk

Maandagavond 9 december 20:00 Het Zaeltje Lezing € 5
Hoofmanstraat 12b, 2013 DR Haarlem
Gaarne aanmelden.

Woensdagmiddag 11 december 14:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
Gaarne aanmelden.

Zaterdag 14 december 14:00 Wandeling
Standbeeld Laurens Janszoon Coster,
Grote Markt, Haarlem
Gaarne aanmelden.

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

Bouwplannen van de gemeente Haarlem

Eerder publiceerden wij over de bouwplannen van Haarlem bij Plaza West; SWTH maakt zich vooral zorgen over bestaande zichtvelden die gaan verdwijnen.

Recente bouwplannen gaan uit van 10.000 woningen tot 2025 in Haarlem. Dat veel mensen in Haarlem willen wonen is duidelijk.  Dat betekent volgens SWTH nog niet dat Haarlem volgebouwd moet worden. Wij vragen ons ook af waarom er zo hoog gebouwd moet worden, zoals in de plannen met Zuid-West en hoek Zijlweg/Randweg is voorzien. Het WTG is een buffer tussen binnenduinrand en stad waarbij het groen langzaam overgaat in (lage) bebouwing; een muur van hoge bebouwing rond de stad past daar niet in.

Er bestaan ook plannen, hoewel in een nog zeer pril stadium, om in een strook aan de zuidzijde van de huizen langs de Zijlweg elf woningen te bouwen. Dit om de “verrommeling van het gebied tussen Zijlweg en Brouwersvaart te stoppen”. Het lijkt ons een zeer creatieve geest die bedacht heeft dat je verrommeling opheft door huizen te bouwen. SWTH heeft op 20 juni hierover ingesproken bij de Commissie Ontwikkeling. In het Bestemmingsplan Binnenduinrand 2017 staat namelijk overduidelijk dat er in het WTG geen “verdichting” (= bebouwing) mag plaatsvinden. Alle politieke partijen onderschrijven het voornemen om het gebied groen en open te houden. Zoals eerder vermeld: de gemeentelijke bouwplannen blijven onze aandacht houden.

Bewerkte foto vanaf Elswoutslaan tennispark Duinvliet naar Nieuwe Bavo

 

Meewerken in het Duinvlietsbos

Meewerkdag van Staatsbosbeheer, zaterdag 9 november in het DuinvlietsbosMeewerkdag Duinvlietsbos

Onder leiding van boswachter Rien (”denk maar aan Rien Poortvliet”) van Staatsbosbeheer trokken zeven vrijwilligers (waaronder vier vrienden van de SWTH) het regenachtige Duinvlietbos in om bramen te verwijderen, bomen op te kronen en te uitbundig opkomende zaailingen te verwijderen op de plaats waar in het voorjaar de stinzenplanten zo schitterend kunnen bloeien.

De bedoeling is de paarse boshyacinten weer de ruimte te geven voor komend jaar.

Van wandelaars kregen we veel complimenten en hopen dat ook deze actie weer succes heeft.

(Geen) Rust bij de Kust

Het Platform is inmiddels omgevormd tot de Stichting Rust bij de Kust die de verkeers- en geluidsoverlast van het Circuit Zandvoort wil terugdringen. Ze blijft daarvoor ijveren ook al is het zo goed als zeker dat de Formule 1 naar Zandvoort komt.
Op 1 november 2019 gaf de rechter de provincie Noord-Holland een tik op de vingers:
“Het zou de provincie sieren wanneer bezwaarprocedures (van Natuurorganisaties tegen vernieling van natuur) net zo voortvarend ter hand worden genomen als de vergunningverlening.” Helaas mag de stikstofuitstoot op het circuit ongehinderd doorgaan. Gelukkig ziet het Circuit Park Zandvoort af van de aanleg van een nieuwe ontsluitingsweg door het Natura 2000-gebied.
Giften zijn zeer welkom: NL92TRIO0379691302 t.n.v. Stichting Rust bij de Kust.

Wilt u de ontwikkelingen rondom het Circuit blijven volgen, dan kunt zich abonneren op de nieuwsbrief van de stichting RbdK door u aan te melden via de website:
https://www.rustbijdekust.nl/contact, nieuwsbrief.Foto circuit vanuit de lucht

We gaan weer flyeren!

We zijn heel trots op onze nieuwe flyer. En we zijn weer op zoek naar nieuwe vrienden die de doelstellingen van de SWTH willen ondersteunen.

Daarom zullen wij komende weken onze nieuwe flyer rondbrengen in de omliggende wijken.

U als vriend hoeft zich uiteraard niet nogmaals aan te melden!

Te gek om los te lopen

Lezingen en wandeling

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich onder andere in voor het
bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.
Om de naamsbekendheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem te
vergroten organiseert de stichting lezingen en wandelingen in samenwerking met de
Buurtvereniging Overveen, Het Zaeltje en Ons Bloemendaal. De vrienden van de stichting zijn daar uiteraard van harte welkom.

In november onder de titel: Te gek om los te lopen.

In Santpoort-Zuid stond het Provinciaal Ziekenhuis. Nu het grootste rijksmonument van Nederland. Het had zijn eigen spooraansluiting. Op het perron in Haarlem was een wachtkamer voor krankzinnigen. Op Duinlust huisde een bijzondere patient.

We gaan op zoek naar de geschiedenis van Meer en Berg en de oorsprong van het Provinciaal Ziekenhuis.

Maandag 4 november 20:00 Het Zaeltje Lezing € 5,=
Hoofmanstraat 12b, 2013 DR Haarlem
Gaarne aanmelden.

Woensdagavond 13 november 20:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5,=
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
Gaarne aanmelden.

Zaterdag 16 november 14:00 Wandeling Station Santpoort-Zuid
Gaarne aanmelden.

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

Meewerkdag in het Duinvlietsbos

Beste vrienden van Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem,

Zin in een paar uurtjes werken in de natuur van het Westelijk Tuinbouwgebied? Dat kan op zaterdag 9 november in het Duinvlietsbos, tussen 10 en 15 uur. Verzamelen op het hondenveldje in het Duinvlietsbos naast het Koepad.

Medewerkers van Staatsbosbeheer zullen de werkzaamheden begeleiden en voor het
nodige onderhoudsmateriaal, werkhandschoenen en koffie en thee zorgen.
Zorg zelf wel voor stevige schoenen of laarzen, werkkleding en zo nodig regenkleding.
Staatsbosbeheer komt handen te kort bij het onderhoud van dit bos van het voormalige landgoed Duinvliet en is daarom erg blij als wij hen daarbij een dag willen helpen.
Het idee is onderhoudswerkjes van verschillende aard uit te voeren, zodat iedereen naar vermogen wat kan doen. De nadruk zal liggen op het bevorderen van de groei van meer Stinsenplanten.
Jullie kunnen hiermee een nuttig bijdrage leveren aan het behoud van ons mooie
Westelijk Tuinbouwgebied en ook is het een uitgelezen kans om elkaar te ontmoeten en van gedachten te wisselen over het WTG.
Daarna zal de officiële opening van de Borski hut op Elswout plaatsvinden.
Als je belangstelling hebt, geef je tijdig op, voor 6 november op via een e-mail naar swth.
Wij hopen op een hoge opkomst!

SWTH
Derk de Vries, secretaris

> Ja, ik ga graag mee

Meewerkdag Duinvlietsbos

Lezingen en wandeling
Koloniale Waren

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich onder andere in voor het bevorderen van de belangstelling voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.

Om de naamsbekendheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem te vergroten organiseert de stichting lezingen en wandelingen in samenwerking met de Buurtvereniging Overveen, Ons Bloemendaal en Het Zaeltje. De vrienden van de stichting zijn daar uiteraard van harte welkom.

In de Gouden Eeuw woonden in en rondom het Westelijk Tuinbouwgebied mensen die nauw betrokken waren bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie, de West-Indische Compagnie of anderszins bij de koloniën betrokken waren.Koloniale waren, koffie, suiker en thee

Twee voorbeelden: Mevrouw Borski van de buitenplaats Elswout was de grootaandeelhouder van de Nederlandsche Handelsmaatschappij, beter bekend van: Max Havelaar ofwel de Koffyveilingen van de Nederlandsche Handelsmaatschappij. Joan Munter woonde op Duinvliet, de Munters waren bewindhebbers bij West-Indische Compagnie of directeuren van de Sociëteit van Suriname.

We gaan op zoek naar de koloniale banden van de bewoners van het Westelijk Tuinbouwgebied. Tijdens de lezing serveren we koloniale waren zoals koffie, thee, suiker, chocola en Deventer Koek.

Lezingen en wandeling in oktober onder de titel: Koloniale Waren

Maandag 7 oktober 20:00 Het Zaeltje Lezing € 5
Hoofmanstraat 12b, 2013 DR Haarlem
> Gaarne aanmelden.

Woensdagmiddag 9 oktober 14:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
> Gaarne aanmelden.

Woensdagavond 9 oktober 20:00 Buurtvereniging Overveen Lezing € 5
Vrijburglaan 17, 2051 LA Overveen
> Gaarne aanmelden.

Zaterdag 12 oktober 14:00 Wandeling
Standbeeld Standbeeld Laurens Janszoon Coster
Grote Markt, Haarlem
> Gaarne aanmelden.

De lezingen en de wandeling duren ongeveer anderhalf uur.

Een nieuwe vrijwilliger!

Maarten Reijnen stelt zich voor.

Alsof je op een Waddeneilandje aankomt, met een zee van groen eromheen. Dat is het eerste wat in mij opkwam toen ik 5 jaar geleden in het Ramplaankwartier naar een huisje ging kijken. Ik was meteen verliefd op de buurt, de weilanden, Elswout en het bos en duin. Ik zag ook dat veel andere mensen dat gevoel hadden, niet alleen buurtbewoners, maar mensen vanuit de stad en daar ver omheen.
Bij de Stinkende Emmer op het terras hoor je dat ze uit alle windstreken komen en behoorlijk, wellicht geholpen door een wijntje of twee, super-enthousiast zijn over de prachtige omgeving. En dat zou voor altijd zo moeten blijven!

Toen er een flyertje van de stichting op de deurmat viel hoefde ik niet lang na te denken om ‘vriend’ te worden. Bovendien met mijn ervaring als creative/art director in de reclame, kan ik meehelpen om de Westelijke Tuingebieden in stand te houden. Voor de buurtbewoners, de Haarlemmers en alle liefhebbers van dit gebied.

Nieuws van Rust bij de Kust

Stichting

Op16 juni 2019 werd de Stichting Rust bij de Kust opgericht. Als Stichting heeft het platform een duidelijker en sterker rechtspositie dan voorheen.

Helikoptervluchten

Het platform heeft een rechtszaak gevoerd in verband met de helikoptervluchten tijdens de Jumbodagen. Op dit moment moet de Provincie onderzoek doen naar het effect van de vluchten op de broedvogels.

Omgevingsdienst IJmond

De Omgevingsdienst IJmond hoort onder meer de geluidsniveaus van het circuit te controleren en maakt daar volgens de stichting Rust bij de Kust te weinig werk van.
De Stichting Rust bij de Kust laat het er niet bij zitten en onderneemt vervolgacties.

Vergunningen

Voor de Formule1-races moeten nog heel wat vergunningen worden verleend. Ook dit proces wordt nauwlettend in de gaten gehouden en daarnaast blijft de stichting ijveren voor minder overlast voor de omgeving het-hele-jaar-door.

Zie voor alle informatie rustbijdekust.nl
Helicopter bij Zandvoort

Verslag Picknick Elswout

Het zou een mooie zonnige dag zijn om te picknicken, was de voorspelling. Nou, dat viel wat tegen!
Om eventuele regenbuien voor te zijn hadden we het tuinhuis ingericht als picknickplek.
Iedereen had iets te drinken en te eten meegenomen. Er waren dan ook ruim voldoende heerlijke hapjes met frisdrank, en wijn voor de liefhebbers.
Er werden herinneringen opgehaald aan jeugdjaren in het Westelijk Tuinbouwgebied, verhalen verteld over de geschiedenis van Elswout en de bewoners uit de buurt.
We kregen ook veel leuke reacties van voorbijgangers waarvan sommige zich lieten verleiden door de lekkere hapjes.

Hoewel de voorspelling voor een zonnige picknick-dag niet echt uitkwam, was het toch een zeer geslaagde middag!

Olie B. Bommel picknickt

Rust bij de Kust rust niet

Dat de kogel door de kerk is en de Formule 1 naar Zandvoort gaat komen, betekent niet dat het Platform Rust bij de Kust stopt met zijn activiteiten. Hoofddoel van het Platform blijft om de 240 herriedagen per jaar te bestrijden.

Waarom?

Het circuit veroorzaakt steeds meer lawaai, helikopterbewegingen, verstoring van de natuur, verkeersoverlast en luchtverontreiniging.
In een eerder bericht op onze site lichtten we toe waarom de SWTH de activiteiten van Rust bij de Kust toejuicht.
Het team van Rust bij de Kust heeft veel mensen nodig die willen meewerken aan de doelstelling

Stuur een mail naar rustbijdekust@gmail.com  en kijk op www.rustbijdekust.nl

File naar Zandvoort-Bloemendaal

Onderzoeksproject WTG

OnderzoeksprojectKansen voor het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem ziet de stedelijke druk rondom het gebied toenemen in de vorm van ontwikkelplannen ten behoeve van woningbouw en de daartoe benodigde infrastructuur en recreatie.

Daarnaast faciliteerde de gemeente Haarlem (na het wegvallen van de economische basis voor de vollegronds- en kassentuinbouw) uitbreiding van bedrijven die niet grondgebonden werken. Ze houden zich bezig met opslag en verwerken van tuinbouwproducten van elders en vergroten daarmee de druk op het gebied. De SWTH vindt dit een zorgelijke ontwikkeling en in strijd met een “groen en open Tuinbouwgebied.”

Om ook andere invalspunten te belichten gaf de SWTH begin dit jaar een student Landscape & Environment Management van de Hogeschool InHolland-Delft de opdracht een afstudeerscriptie te schrijven waarin de toekomstige kansen voor het WTG onderzocht worden.

Het doel van de opdracht is te komen tot een aanpak waarbij de SWTH constructief invloed kan hebben op toekomstige ontwikkelingen die passen binnen de huidige cultuurhistorische waarden, landschappelijke identiteit en het open en groene karakter van het Westelijke Tuinbouwgebied.

De onderzoeksopzet luidt:

Verkennen hoe het Westelijk Tuinbouwgebied eruit kan komen te zien in 2050. Op basis van deze verkenning wordt een aantal toekomstscenario’s voor het gebied ontwikkeld. Hieruit volgt een advies voor het meest wenselijke scenario en of een combinatie van delen van de genoemde scenario’s.

Uitgangspunt voor dit onderzoek is een door de SWTH opgesteld manifest van 10 punten.

Vanuit de onderzoeksopzet werkt de student aan een visieontwikkeling met als strategie ’behoud van het gebied door duurzame ontwikkeling’.
Duurzame ontwikkeling is nodig om de kwaliteiten van het gebied nu en in de toekomst te behouden voor alle belanghebbenden: tuinders, inwoners van Haarlem, recreanten en passanten.
Het gebied behouden door ‘op slot te zetten’ is naar onze mening geen optie.

De afstudeeropdracht zal eind augustus afgerond zijn. Dan is het aan de SWTH om, in samenspraak met overheid en belanghebbenden, uit de aangedragen adviezen de toekomstvisie voor het gebied te formuleren en uit te werken.

Uit ‘Kansen voor het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem’, 20190115

Lex Visser

Picknick Elswout

De veertiendaagse voorspellingen voorspellen goed weer op woensdag 5 juni. Kom picknicken op Elswout. Neem iets mee dat gemakkelijk uitdeelt. Neem niet meer mee dan je zelf op kan.
We picknicken bij de Vijgenmuur. Door de poort, langs de laan, voor de tweede stal links, direct rechts.Lunch op het gras van Manet

Tijd: Woensdag 5 juni om 16:00 uur
Locatie: Elswout, Elswoutselaan 24 te Overveen

> Gaarne aanmelden.

Nieuw werkgroeplid

De SWTH heeft er een nieuw werkgroeplid bij: Kees Hulsman. Kees woont in het Ramplaankwartier. Kees Hulsman

Omdat hij nu wat meer vrije tijd heeft, wil hij zich inzetten voor zijn omgeving. Wij zijn heel blij met zijn inzet voor het Westelijk Tuinbouwgebied.

Kees schreef een stukje voor de wijkkranten om zijn eerste indrukken van de SWTH te delen: ‘Mijn eerste dag’.

Rust bij de Kust, tussenstand

Alhoewel op 26 maart j.l. de gemeenteraad van Zandvoort in alle haast instemde met een bedrag van 4,1 miljoen euro voor het Formule 1 evenement, lijkt het erop dat het wel juli kan worden voordat er een beslissing valt.

Het door D´66 op 26 maart georganiseerde debat in de Pletterij in Haarlem leverde weinig draagvlak op voor de Formule-1 races in Zandvoort. Met name de omliggende gemeenten en bezoekers van het duingebied lieten hun stem horen. Grote zorgen zijn er vanwege de voortdurende geluidoverlast door het circuit en de te verwachten verkeerschaos bij een groot evenement.

Voor meer informatie: zie www.rustbijdekust.nl

Race-auto op circuit Zandvoort

 

Ooievaar, terug in het WTG?

Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem (hierna SWTH) wil op de weide ‘Het Poortstuk’ tegenover het poortgebouw van landgoed Elswout een ooievaarsnest realiseren. Een inventarisatie bij onze vrienden over dit project leverde 90 positieve reacties op!
Historisch gezien heeft in het verleden op deze plaats ook een ooievaarspaal/nest gestaan. Staatsbosbeheer is enthousiast over het idee en verleent graag zijn medewerking.

SWTH is op zoek naar een leverancier voor het nest en gaat een omgevingsvergunning aanvragen.
Om toestemming van de provincie te verkrijgen is er een onderzoek nodig naar de mogelijke aanwezigheid van beschermde flora en fauna.
Tevens kunnen wij via het Jan Pieter van Vredefonds een subsidie aanvraag indienen voor de aanschaf van het ooievaarsnest.

Een ooievaarsnest is een verrijking voor ons Westelijk Tuinbouwgebied! Nu komen de vogels zo nu en dan foerageren maar indien het succesvol is zien we ze hier veel vaker. Het tuinbouwgebied krijgt meer statuur en dat vormt dan weer een extra buffer tegen eventuele voor het tuinbouwgebied onwelgevallige beslissingen van overheidsinstanties.

Zie de website van STORK voor meer informatie over de ooievaar.
Kaart locatie ooievaarsnest Elswout

Wandeling Stinsenplanten Duinvliet en Elswout

We gaan op zoek naar stinsenplanten. We vertellen iets over de buitenplaatsen Duinvliet en Sandenhoeff en hun bewoners. Waar komen stinsenplanten vandaan? Hoe kwamen ze op de buitenplaatsen terecht?

Woensdag 10 april
Aanvang: 14.00 uur
Verzamelen bij de ingang van Duinvliet bij de Vissersvrouw, tegenover Elswout.

Graag aanmelden.

Wandeling Middenduin

We wandelen door de zandafgraving en vertellen over het jachtgebied van de Hoge Heren en spergebied in de Tweede Wereldoorlog. Waarom liep die spoorlijn daar? Voor wie was het station Overveen? De geschiedenis van Middenduin, onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de Borski’s en hun buitenplaatsen.

Zaterdag 6 april
Aanvang:14:00 uur
Station Overveen
Aan de wandeling zijn geen kosten verboden.

Gaarne aanmelden.

Lezing Middenduin

Zandafgraving, jachtgebied en spergebied in de Tweede Wereldoorlog. Waarom liep die spoorlijn daar? Voor wie was het station Overveen? De geschiedenis van Middenduin, onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de Borski’s en hun buitenplaatsen.Zonsondergang Middenduin

Woensdag 3 april
Aanvang: 14:00 uur
Buurtvereniging Overveen en Ons Bloemendaal
Vrijburglaan 17 Overveen
Toegang € 5

Graag aanmelden.

SWTH bezocht Politieke Partijen

Vertegenwoordigers van Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem bezochten politieke partijen

Ook dit jaar bezochten wij de gemeentelijke fracties om het Westelijk Tuinbouwgebied onder de aandacht te brengen van de politieke partijen.
Onderwerpen die de SWTH aan de orde stelde waren o.a. de toekomstvisie van de politiek op het gebied voor de komende 10 jaar. Wij benadrukten met name natuurontwikkeling en behoud van de openheid van de Binnenduinrand.Wapen van Haarlem

Alle partijen zijn van mening dat het gebied vrij moet blijven van bebouwing en zeggen zich daarvoor in te zetten. Ook waterberging in het gebied is voor sommigen fractieleden een goed plan. Er werd door hen regelmatig verwezen naar het Ecologisch Beleidsplan van de gemeente Haarlem om de plannen met het groen in Haarlem te benadrukken.
Wel gaven de partijleden aan dat het erg lastig is zich vast te leggen op plannen voor de langere termijn. Natuurontwikkeling is vooral afhankelijk van het beleid van de Provincie.
De vertegenwoordigers van de SWTH benadrukten dat juist door de plannen voor substantiële  woningbouw in West er voldoende groen en recreatiemogelijkheden, zoals wandelen en fietsen, moeten zijn voor Haarlemmers.
Wij zijn blij met de steun van de fracties die wij spraken voor een open en groen WTG.

Handhaving naar aanleiding van het Bestemmingsplan 2017

De Raad van State deed 25 juli uitspraak over het beroep van een aantal tuinders/eigenaren/bewoners tegen het Bestemmingsplan Binnenduinrand 2017 van de gemeente Haarlem.
Met deze uitspraak is dit Bestemmingsplan (op één beroepsprocedure na) definitief in werking getreden.
De SWTH is blij dat de meeste uitspraken gunstig zijn voor het gebied en in lijn met het beleid van de gemeente Haarlem: een groen en open Westelijk Tuinbouwgebied.

De afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving heeft de bewoners, eigenaren en tuinders aangeschreven en laten weten dat er naar aanleiding van de uitspraak inspecties plaats gaan vinden. Uiteraard verwachten we hierover nader bericht van de afdeling.

Bouwen in de zichtlijn

Wandeling Haarlemmerhout

Nurkswandeling door de Haarlemmerhout.

We wandelen onder andere langs de buitenplaats Eindenhout, het Huis met de Beelden, de sokkel van Laurens Janszoon Coster en het Hildebrandmonument.

We gaan op zoek naar de Nurks, een obelisk en naar de resten van een tankgracht.

Met een beetje geluk komen we De Nurks wel drie keer tegen. We bezingen de Spanjaardslaan en rakelen het Schandaal van Haarlem maar weer eens op.

Zaterdag 16 maart
Aanvang 14.00 uur
La Place Dreefzicht
Fonteinlaan 1, 2012 JG Haarlem

We verzamelen op het parkeerterrein van La Place Dreefzicht, zuidzijde, aan de kant van Heemstede.

Gaarne aanmelden.

Wandeling Duinwater, brouwwater, drinkwater

In de zestiende eeuw bleekten blekers linnen op de afgegraven duingronden ten westen van Haarlem. Zij vervuilden het water dat de Haarlemmers dronken en de brouwers van Haarlem gebruikten om bier te brouwen.

De brouwers verboden het bleken ten zuiden van de Zijlweg en groeven brouwerskolken.

Een wandeling met verhalen over brouwerijen, waterschepen, duinwaterleidingen en de bemoeienissen van buitenplaatsbewoners met het drinkwater.

Datum: Zaterdag 16 februari
Aanvang 14.00 uur
Verzamelen bij bij het station Overveen.

Graag aanmelden.

Lezing Duinwater, brouwwater, drinkwater

Samen met de Buurtvereniging Overveen organiseert de SWTH lezingen en rondleidingen.

In de zestiende eeuw bleekten blekers linnen op de afgegraven duingronden ten westen van Haarlem. Zij vervuilden het water dat de Haarlemmers dronken en de brouwers van Haarlem gebruikten om bier te brouwen.

De brouwers verboden het bleken ten zuiden van de Zijlweg en groeven brouwerskolken.

Een lezing over brouwerijen, waterschepen, duinwaterleidingen en de bemoeienissen van buitenplaatsbewoners met het drinkwater.

Datum: Woensdag 6 februari
Aanvang: 14:00 uur
Bijdrage: € 5

Locatie: Buurtvereniging Overveen
Vrijburglaan 17
Overveen

Graag aanmelden.

Afscheid Wim Gerlagh en Stef Marang

Afscheid van onze voorzitter Wim Gerlagh

Wim Gerlagh nam eind december vorig jaar afscheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem.
Hij gaf aan meer tijd nodig te hebben om onderzoek te doen en zijn proefschrift af te maken. Daarnaast wil hij meer tijd hebben voor zijn hobby: het maken van wereldreizen.

Wim trad in september 2015 aan als voorzitter. Hoewel hij niet in het gebied woonde, gaf hij aan zich voor dit prachtige gebied te willen inzetten om het te behouden en te ontwikkelen. Wim onderhield contacten met gemeente en politiek, stakeholders in het gebied en milieuorganisaties zoals de Milieufederatie N-H. Wij danken hem voor zijn inzet en wensen hem veel inspiratie bij het werken aan zijn proefschrift en veel reisplezier.

Stef Marang neemt afscheid

Eind december vorig jaar nam Stef Marang afscheid van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem. Stef had al eerder te kennen gegeven dat hij wilde stoppen met zijn vrijwilligerswerk voor de SWTH en meer tijd wilde gaan besteden aan reizen met zijn vrouw. Stef meldde zich november 2007 bij de SWTH aan als vertegenwoordiger van de wijkraad Oosterduin. Hij was sinds 2008 bestuurslid, waarvan een aantal jaren als vice-voorzitter.

Stef was voor de SWTH een zeer betrokken werkgroep-lid en bestuurder. Hij is tot aan zijn afscheid actief geweest met het monitoren van afwijkingen van het Bestemmingsplan in het gebied. Hij onderhield regelmatig contact met de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving van de gemeente Haarlem. We zullen hem missen vanwege zijn inzet, aimabele omgangsvormen en to-the-point opmerkingen tijdens de vergaderingen. Stef: bon voyage. Geniet ervan.

Afscheid Stef Marang en Wim Gerlagh, met bloemen als dank voor hun inzet

WTG door de eeuwen heen

Tussen de Randweg en de duinrand in het Westen van Haarlem ligt het Westelijk Tuinbouwgebied. Hier worden ongeveer al vierhonderd jaar bollen, bloemen en groenten gekweekt.

Het is de ecologische buffer tussen verstedelijking en natuur. Het is een ‘tuin’ die behouden moet worden.

George Berenschot vraagt zich af ‘Hoe werd het Westelijk Tuinbouwgebied een tuinbouwgebied? Wie maakten de tuinen van de buitenplaatsen? En wat deed een Duitse vorst, een avonturier met meer gedocumenteerde veroveringen dan Don Juan en Cassanova samen, voor de tuinen van Elswout?’

Eric de Keulenaar vertelt waarom de Biologisch-Dynamische tuinderij ‘Wij telen groente’ met zijn opzet bij uitstek past in het Westelijk Tuinbouwgebied.

Plaats: het Zaeltje 
Hoofmanstraat 12b
2013 DR Haarlem

Datum: 21 januari 2019
Tijd: 20.00 – 21.30 uur

Kosten: € 4,50 per persoon, inclusief koffie of thee

Graag aanmelden op info@swth

Een nieuwe webmaster!

Tot onze grote vreugde is de vacature van webmaster rond oktober 2018 vervuld.
Wij zijn heel blij met de komst van Elsbeth Dekker die -zoals u kunt zien- onze website wat opgefrist heeft. Welkom Elsbeth!

Van haar zeer vakkundige en bevlogen voorganger hebben we inmiddels op gepaste wijze en met veel dankzegging afscheid genomen. Gelukkig blijft hij WEL rondleidingen en lezingen verzorgen voor onze stichting.

Excursie “Bomen en struiken in de winter”

Het was koud en het waaide hard…. en toch konden de twintig toehoorders Dirk Slagter goed verstaan. Hij liep met hen door het Duinvlietsbos en leerde hen bomen en struiken te herkennen in de winter(!) .

Wie dacht er gemakkelijk af te komen met een notitieblokje, kon rekenen op een strenge overhoring van “meester Dirk”. Kortom: een leerzame excursie voor iedereen die nieuwsgierig is naar alles wat groeit en bloeit in het Westelijk Tuinbouwgebied.

Dirk Slagter vertelt in het Duinvlietsbos over het herkennen van bomen en struiken in de winter

Meewerkdag in Duinvlietsbos

Het Duinvlietsbos staat bekend om zijn vele prachtige Stinsenplanten in het voorjaar. Veel Haarlemmers genieten van dit deel van het Westelijk Tuinbouwgebied. Nadeel van dit intensieve gebruik is dat er steeds meer en bredere paadjes in het bos ontstaan, olifantspaadjes genoemd. Hierdoor klinkt de bosgrond in en wordt hard.
Zo verdwijnen meer en meer stinsenplanten.

Zaterdag 6 oktober was het weer zover. Het zonnetje scheen en met een klein groepje vrijwilligers werd, onder leiding van boswachter Rien de Vries, het jaarlijkse onderhoud gepleegd aan ons mooie Duinvlietsbos.
Ten eerste zijn zo veel mogelijk olifantspaadjes opnieuw dichtgezet met boomstammen. Hiermee hopen we ook nu weer (enigszins) te voorkomen dat er door de velden met beschermde Stinsenplanten wordt gelopen zodat iedereen volgend voorjaar weer volop kan genieten van de sneeuwklokjes, de velden met boshyacintjes, en het geurende daslook.
Daarnaast hebben we de jonge scheuten (ook wel “rokken” genoemd) aan de voet van de Lindes gesnoeid, zodat er langzaamaan weer een lindelaan zichtbaar wordt.
Tevens is ons bankje dieper in de grond geplaatst, zodat iedereen weer fijn kan zitten, zonder met de benen boven de grond te bungelen.Comfortabel zitten op het bankje in het Duinvlietsbos

Volgend jaar oktober gaan we weer “op herhaling” en hopen op nog meer vrijwilligers uit onze vriendenkring en daarbuiten. Voor broodjes, koffie en thee wordt gezorgd. We houden u op de hoogte.

N.B. Wandelaars, hondenbezitters en fietsers roepen wij op om rekening te houden met de kwetsbaarheid van het Duinvlietsbos en op de paden te blijven!

 

De Nieuwsbrief 2018 #2

In deze Nieuwsbrief nr 2 2018 schrijven wij over:

– de meewerkdag in het Duinvlietsbos
– hoe wij Rust bij de Kust steunen tegen het race lawaai van het circuit Zandvoort
– de vele rondleidingen en presentaties over het gebied en zijn historie
– het bezoek van burgemeester Wienen aan het WTG
– de 500e vriendin die zich dit jaar aanmeldde
– en…. tot slot een voorspoedig en ‘groen’ 2019

Deelgebied zuid in winter met berijpte bomen

Zicht op de natuur

Henk Wijkhuisen Voorzitter KNNV, Vereniging voor Veldbiologie, afdeling Haarlem en omstreken, Inleiding bij de uitgave ”Zicht op de natuur, natuuronderzoeksrapport Westelijk Tuinbouwgebied”.
Driehuis, april 2005

Een jaar geleden kwam een rapport uit waarin bleek dat Haarlem de hekkensluiter was van de grote steden op groengebied. Als geboren Haarlemmer heb ik daar nooit zo bij stil gestaan. Wie tien minuten fietst zit in de Hekslootpolder, het Nationaal Park Zuid-Kennemerland of langs de oevers van De Liede. Maar wie goed kijkt naar de kaart van Haarlem ziet inderdaad niet zo heel veel groen in de stad. Er zijn enkele begraafplaatsen, we hebben de onvolprezen Haarlemmerhout, de Bolwerken en het Kenaupark. Wellicht wat mager voor een stad met meer dan honderdduizend inwoners.

Er is in elk geval reden om zuinig te zijn op de groene gebieden die Haarlem nog wel rijk is en waar mogelijk deze groene longen zo optimaal mogelijk in te richten voor mens en natuur.

Aan de westrand van Haarlem ligt een open landschap, waarvan je zou vergeten dat het ook binnen de grenzen van de gemeente Haarlem ligt: het Westelijk Tuinbouwgebied. Dit gebied sluit aan bij één van de mooiste landgoederen van ons land, Elswout. Eeuwenlang heeft dit landschap beroemde schilders geprikkeld om te worden vastgelegd op het doek.

Hoe bijzonder het gebied gewaardeerd wordt door de bevolking bleek wel op 6 maart 1991 toen een referendum werd gehouden waarin de Haarlemse bevolking zich mocht uitspreken voor of tegen bebouwing van het Brouwersvaartgebied, dat onderdeel is van het Westelijk Tuinbouw-gebied. Een grote meerderheid sprak zich uit tegen bebouwing.

De naam Westelijk Tuinbouwgebied suggereert dat er vooral sprake is van tuinbouw. Dat valt echter tegen. Grote delen van het gebied zijn verrommeld. Naast kassen is er onder meer een tennishal, worden caravans gestald en auto’s verhandeld. Maar ook komen er in het gebied brede sloten voor en beschermde weilanden die deels eigendom en in beheer zijn van Staatsbosbeheer. Zij dragen bij aan de openheid en het rijke natuurleven van het gebied.

De fel verlichte tennisbaan naast het Rijksmonument Elswout is misschien nog wel de grootste misser in dit gebied. Het is een typisch geval van wat de planoloog ‘stadsrandeffecten’ noemt: er ontstaan allerlei activiteiten die je eigenlijk niet wenst. Dit soort ruimtelijke wildgroei is bijna altijd het gevolg van de onmacht van de politiek om voor de randen van de stad goede bestemmingsplannen te maken en aan wetshandhaving te doen.

Het Westelijk Tuinbouwgebied is in 2002 en 2003 door de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland en de KNNV Vereniging voor Veldbiologie afdeling Haarlem en omstreken, onderzocht op de aanwezige natuurwaarden. Het blijkt dan een interessant gebied te zijn, waarvan er binnen de gemeentegrenzen van Haarlem geen tweede te vinden is. Bovendien zijn de natuurpotenties van dit gebied erg groot. Het schone duinwater, dat vanaf het westen naar Haarlem stroomt, is een voorwaarde voor een geweldige ecologische ontwikkeling indien we dat zouden toestaan. Het is ook een gebied waar voor de stadsrecreant nog veel mogelijkheden liggen om even de accu op te laden.

Kortom, het Westelijk Tuinbouwgebied is niet alleen de moeite waard om behouden te blijven, maar beslist ook de moeite waard om versterkt te worden als het om de natuur en belevingswaarden gaat.

Het hier voor u liggende rapport kan als basis dienen om het Westelijk Tuinbouwgebied te behouden en te versterken. Als het aan de organisaties ligt die dit rapport hebben samengesteld, beginnen we daar morgen mee. Met de kennis van onze veldbiologen in voornoemde verenigingen en het enthousiasme van de omwonenden van het Westelijk Tuinbouwgebied moet het mogelijk zijn om deze parel aan de westgrens van Haarlem te laten schitteren.

 

Wandelen door het Westelijk Tuinbouwgebied

of: weg met de coniferen

Wim Vogel, neerlandicus en publicist
Hij sprak op de informatiebijeenkomst over het Westelijk Tuinbouwgebied op dinsdag 12 april 2005 in het ABC Architectuurcentrum te Haarlem en bewerkte zijn tekst ten behoeve van de uitgave “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”.
Haarlem, juni 2005

Eind jaren veertig, begin jaren vijftig van de vorige eeuw logeerde ik een enkele keer bij mijn opa en oma aan de Zijlweg in Overveen. Als je vanuit Haarlem de door de Duitsers veroorzaakte ruïnes na het Triniteitslyceum voorbij was, liep je langs de kwekerij van Van Dijk en in het eerste kleine huisje links woonden zij.

Voor het huisje liep een brede sloot het land in, richting Brouwersvaart. Achter het huisje lagen grote schuren vol bergen steenkool waar zwarte ooms zakken vulden en die per vrachtauto vervoerden naar de klanten. Op de auto was een reclamebord bevestigd. Op de voorkant zat een treurige, rillerige man naast een kachel die weigerde, op de achterkant lachte de man breeduit en zag je gewoon de hitte van de kachel spatten. De tekst op de voorkant luidde: ‘Hij niet!’, op de achterkant: ‘Hij wel!. Hij stookt kolen van Vogel.’ Mijn grootvader was kolenboer.

In het jaarboek van de Vereniging Haerlem 1954 publiceerde Mej. A.C.W.Rijnierse haar Overveense herinneringen. Zij schreef die in 1946 en ze spreekt over de tijd ‘ruim 65 jaar geleden’, dus over de laatste twintig jaren van de negentiende eeuw. Over het huisje van mijn grootouders schrijft ze: ‘Links kom ik aan een gedeelte van den Zijlweg, waaraan een breede sloot is, welke uitmondt in de Brouwersvaart. Op dit punt, dat met het oude huisje nu nòg intact is, woonde Schipper Vogel, die beurtschipper was op Amsterdam. Wekelijks voer hij heen en weer; dat was destijds de eenige verbinding voor Overveen met Amsterdam om goederen mede te geven.’ Mijn grootvader was dus beurtschipper en ik stel mij voor dat gegoede Amsterdamse families van zijn diensten gebruik maakten om in het voorjaar van de warme Amsterdamse grachten te verkassen naar hun buitenplaatsen in Overveen en terug natuurlijk. Het oude huisje aan de Zijlweg is vandaag de dag deerlijk toegetakeld en onherkenbaar uitgebreid en gemoderniseerd. Maar eind jaren veertig stond ik er aan het hek, zag over de weg de tram naar Overveen rijden en speelde achter het huisje op de eindeloze velden vol groente en bloembollen.

In 1970 werd ik leraar Nederlands aan het Triniteitslyceum, Zijlweg 199, ‘post Overveen’ moest je daar om de een of andere reden achter vermelden, Vanuit mijn lokaal op de eerste verdieping van de nieuwbouw, haaks op de Westelijke Randweg, zag ik het huisje van mijn grootouders en in mijn lokaal zaten de Bijvoeten, de Groendijken, de Koelemeijers, de Roozens en de Van Kessels, nazaten van befaamde Overveense bollenboeren en tuinders.

Soms als ik geen zin had les te geven, nam ik een klas mee naar buiten voor een kleine excursie, zoals ik dat dan maar noemde. Stak de Zijlweg over en bereikte via de Hyacintenlaan en het viaduct onder de Randweg het zwarte pad langs de Brouwersvaart. Zeker in de jaren zeventig liep je daar nog echt tussen de tuinderijen en de bollenvelden. En altijd hoorde je er het geblaf van de honden in het asiel, ‘gevestigd aan een landelijk weggetje aan de rand van de stad. De lucht van pis en van pens walmde ons tegemoet toen we naar binnen gingen. Aan het einde van de gang was een gazen deur met daarachter een ruimte vol getraliede hokken, noteert Renate Dorrestein in Een hart van steen.Langs de kerk in Overveen en via de Zijlweg zag je de school dan al weer liggen. Het rondje was binnen een lesuur van vijftig minuten precies te doen. Even buiten zijn, even weg uit de sleur die lesgeven toch onvermijdelijk met zich meebrengt.

Vanuit mijn huis in Haarlem-Zuid fietste ik naar school. Meestal over de Schouwtjesbrug, de van Oosten de Bruynstraat in om via de Westergracht na de spoorwegovergang rechtsaf te slaan. Daar lagen toen nog de velden van Dames, hun huis stond er nog. In het voorjaar natuurlijk de bloemen maar langzaam maar zeker werden die verdreven door sla, spinazie en andere groenten. Vaak gingen de eerste plantjes al begin maart de grond in. Maar Dames maakte plaats voor een nieuw wijkje, de bollen verdwenen en in plaats van sla en spinazie kwam er een kerk, een brandweerkazerne en natuurlijk opnieuw huizen, flats, straten en pleinen. Zelfs het Triniteitslyceum verdween.

In de jaren negentig verzamelde ik materiaal voor mijn Literaire wandelgids van Haarlem die in 1995 verscheen. Vanzelfsprekend trof ik bij die zoektocht naar literatuur over Haarlem ook teksten en fragmenten aan, gesitueerd in wat nu het Westelijk Tuinbouwgebied wordt genoemd. Zo schreef Jacob Israël de Haan (1881-1924) in een van zijn Fijne Fragmenten:

De landen rondom Haarlem zijn afwisselend van hoogte en van grondsoorten, dus worden zij ook op afwisselende wijze bebouwd. In de lente zijn wellicht de bloemvelden het mooist; zij maken geheele buurten bont en blauw. Het bont bestaat uit rood, geel en wit. Het blauw is van witachtig tot kobaltpaars. Blauw bloeien hyacinthen. Geel van crocussen en kobalt van hyacinthen zijn twee mooie kleuren, die heel mooi naast elkander staan.

Ik weet van avonden in de bloemenbuurt van Haarlem in de lente, die mooier waren dan de mooiste morgens van mijne jeugd. En ik weet nu ogenblikken van herinnering, die mooier zijn dan iedere werkelijkheid. Want de paarse en de gele herinneringen van bloemen zijn mooier dan paarse en gele bloemen.

Rond de vorige eeuwwisseling wandelde de later vermaarde Haarlemse vogelkenner Jan P. Strijbos vrijwel wekelijks met zijn vader in dit zelfde gebied. Op een van die wandelingen, langs de Houtvaart ontmoetten zij de vader van Frederik van Eeden, de oude heer F.W.van Eeden, auteur van onder andere Onkruid, botanische wandelingen door Kennermerland.

Mijn vader stond dan langdurig met hem te praten, soms over kunst, maar meestal over planten en bloemen. Mij vaak veel te lang, want ik kon de gesprekken niet volgen en nog minder begrijpen. Ik stond steeds maar aan de panden van vader’s jas te trekken en trachtte hem mee te tronen. Maar op een keer gebeurde er iets, waardoor ik onder de indruk kwam. Meneer Van Eeden ontdekte plotseling een slang, die zich door het gras in de richting van de sloot bewoog en greep deze tot mijn grote schrik vast. Hij verzekerde mij echter dat het een ringslang was en dus geheel ongevaarlijk. Daarop verzamelde ik al mijn moed om het kille slangenlichaam aan te raken, eventjes maar. Als kind beleef je zo’n gebeurtenis als een avontuur.

Renate Stoute herinnert zich haar jeugd in haar roman Waarom ik geen bloemenmeisjes werd (1998):

Ik trok mijn laarsjes aan, stond op en veegde m’n broek af. Ik had geen idee van wat ik ging doen. Onversaagd doormarcheren, bijvoorbeeld naar Overveen en daar een ‘koeienpaadje’ langs de ‘boerenslootjes’ nemen? Tijdens strenge winters kon je lange tochten maken over het ijs dat op de slootjes lag. Je zag de omgeving zoals je ‘m anders nooit zag’

Een moderne wandelaar is buurtbewoner en romancier Bartho Kriek. Uit zijn roman Het ijzeren heden (1998) blijkt dat natuur en inrichting van het landschap de afgelopen honderd jaar dramatisch zijn aangetast, een proces dat onverminderd doorgaat.

Het bos houdt op bij het kerkenpad (dat maken ze steeds breder, en steeds meer bromfietsers rijden er straffeloos over) dat bedekt is met een laag schelpengruis, zodat je je soms op een waddeneiland waant. Links ligt het landgoed (uitgebaat door een restauranthouder met dollartekens in zijn ogen, en heb je die gigantische nieuwe parkeerplaats al gezien waarvoor ze zomaar aan het kappen zijn geslagen, zonder vergunning? Kraaien en kauwen beloeren je vanaf paaltjes langs de slootjes weerzijde. Ik zie een kauw de rug van een bruine koe ontdoen van wat voor hem kennelijk eetbaar is.

Halverwege dit pad, waarvan het schelpengruis vervangen is door zielloos asfalt met gaten, heb je een fraai zicht op de stad. Twee kerken, mooie luchten, groene velden en wat jammer dat die velden rechts meer en meer ontsierd worden door allerlei onterechte opstallen, tennishallen, kassen en werkplaatsen. Buurtbewoner Harry Prenen had het ooit over ‘Planologen met goud in hun bek en stront in hun ogen’, en Bartho Kriek schrijft:

En hetzelfde is aan de andere kant, daar, gebeurd met die tennishallen, die zogenaamde bollenschuren zijn: reisjes naar Indonesië, jazeker! Nieuwe auto’s! Onderhandse betalingen!

Recht voor me bevinden zich kerk en kroeg, aloude kompanen. Achter de kerk ligt het tennispark. Rijen vlaggen wapperen daar die, ik erken het, een beetje detoneren tussen het groen. Hoewel, als je ervan houdt… vroeger was daar een manege gevestigd (maar die hebben we lekker weg gekregen, zeiden ze bij de gemeente, Albert, want daar hebben de omwonenden zogenaamd last van. En de lichtmasten die er staan hadden er nooit mogen komen maar kwamen er toch, via corruptie, maar bewijs het maar eens…)

En ook in het werk van Louis Ferron, sinds enkele jaren bewoner van het Ramplaankwartier, is het niet de romantiek van het groen die overheerst, maar de woede over wat er in het gebied feitelijk allemaal gebeurt. Zijn hoofdpersoon uit Viva Suburbia (1998) heeft zo zijn eigen visie op de wijk:

Maak je nu eindelijk eens druk om de dingen die er werkelijk toe doen. Opdat die hufters van de INTRATUIN niet al ’s morgens vroeg om vijf uur hun kabouters beginnen uit te laden. Opdat de achtste plaag van Egypte, die van de zondvloed aan jack Russells, niet ook de boorden van het Ramplaankwartier overspoelt. Opdat niet alle openbare groen bekotst, bezeken en bescheten raakt. Opdat er geen ‘bypass’ door de buurt gelegd zal worden om het verkeer over de Zandvoortselaan en de Zeeweg te ontlasten. Opdat de oudjes van het om de hoek gelegen bejaardentehuis je niet voortdurend van de sokken rijden met hun rolprotheses en je niet uit je middagslaapje houden met hun gebitten die luid kletterend op de klinkers lazeren. Ja, vooral die oudjes zijn me een doorn in het oog. En ik ga in de wijkraad zitten om mijn stem tegen ze te verheffen. Dit is een buurt voor de aanstormende generatie, voor de ’putters’ en ‘downers’, de tapijtreinigers en jonge starters.

Kijk, zo kennen we Ferron weer.

Wonen in een bollenschuur

In 1993 publiceerde Marianne Andriessen in Beschreven Bladen, huisorgaan van het Haarlemse genootschap Het Beschreven Blad, haar herinneringen aan de jaren die zij in de jaren vijftig, midden in het Westelijk Tuinbouwgebied, woonde in de grote, zwartgeteerde houten bollenschuur aan de Marcelisvaart.

Kwam men vanaf het koeienpaadje het pad af, komt men eerst voorbij, teruggelegen, de boerderij van Jan Bart Bos in het “Zwarte Gat”, dan ga je een kwakel over, zo’n hoog bruggetje, met kippestokjes, waaronder de boten van de tuinders opgeladen met bollen of groenten konden varen. Stond je bovenop die kwakel had je een overzicht op de tuinen en overtuinen van de Cornetten en de Lootsen. Geraniums en allerlei kleuren, rood – paars – licht- en donkerrose, het vlamde tegen elkaar op, niet te geloven, daarachter ridderspoor licht- en donkerblauwe – witte, hetgeen ook een opvlammen ten gevolge had, heel grote fuchsia’s, gele en rode keizerskronen. Ab had duiven en bemestte zijn geraniums met de uitwerpselen van deze vogels. Nooit heb ik zulke stevige, gezonde planten gezien. (…)

Van die kwakel af en liep je door dan kwam je langs vier oude tegen elkaar geleunde huisjes. In het eerste woonde Jantje V. (altijd Jantje), leraar tekenen op een technische school en heeft aardige houtgravures gemaakt van de vaart. Op nummer 5 (meen ik) Cornet, die zijn naam geen eer aandeed door violen te bouwen. Daarnaast kwam het atelier van Ab Loots, kunstschilder, vervolgens zijn woonhuis. Zijn vrouw heeft prachtige borduursels gemaakt. Dan een hele tijd weer wat vaart + slootje, en het eindigt met de bollenschuur. De vaart loopt nog door tot aan de Randweg. Het pad heette een notweg = noodweg te zijn. Is iets met recht van overpad. Hebben wij nooit last van gehad. In een van de huisjes heeft Chris Lebeau gewoond. De tuinders zagen ons met verholen gramschap komen.

Marianne legt in het tuinbouwgebied haar eigen tuintje aan:

Een stukje tuin had ik afgebakend voor kruiden. We hebben heel wat uurtjes aan de voorkant van de schuur, opzij of aan die oostkant, in die L-vorm doorgebracht. Het blijkt dat een tuin aan het noord-oosten best gedijen kan. Van de tuinders leerden we het verschil tussen een bats en een graaf. En wat een platte drietander was. En dat we een hark zo moesten neerzetten dat niemand op de tenen kon trappen. Hoe we moesten spitten. Wat de beste schoffel was. Ik keek niet op de klok van de Bavo hoe laat het was, maar zag aan de voortgang die ze al spittend maakten en het zand donkerder kleurde, of ik moest opschieten of niet.

Machines waren toen nog niet aanwezig. Na het koppen (de bloemen kregen wij) en het uitgraven van de bollen werden door deze uitstekende vakmensen spinazie, Bloemendaalse gele (een soort kool), sla, andijvie geplant en dat zodanig dat tussen de andijvie alvast sla-plantjes gezet werden of omgekeerd. Altijd gezanik na het weekend. Over de bezoekers, die in de velden gelopen zouden hebben. Piet, witheet, kwam dan vloekend aankloppen. Roepend: krijg de klere. Toen ik hem eens vroeg wat of dat betekende eigenlijk, zei hij met een kleur: ach, iets over cholera en zei het daarna nooit meer,

Heel wat jaartjes later is hij een wasserette begonnen. De oude Kramers is niet zo lang geleden gestorven, blind geworden en Gerrit, daarvan zei de oude: Ach, op ieder potje past wel een deksel!

Vele jaren kende ik het Tuinbouwgebied eigenlijk alleen van de buitenkant. Je fietst erdoor, vooral erlangs, je kijk ernaar, maar eerst in 1999 ben ik lopend het gebied ingegaan, op zoek naar de oude bollenschuur van Marianne en Nico Andriessen. In Beschreven Bladen van juni 1999 schrijf ik:

Wie bijna vijftig jaren later Marianne achterna loopt, zou kunnen denken dat er niet zo heel veel veranderd is. Natuurlijk, het onafgebroken gebrom van vliegtuigen is irritant, Maar op die middag, begin juni 1999, dat ik daar liep, woei er een mooie westenwind door het riet en die overstemde in ieder geval het zoveel zwaardere geronk van de Randweg. Een mooi plekje. Rechts nog steeds die vaart met aan de overkant daarvan drie bruine paarden in een lekker, groen-gelig weitje. Ver in het oosten de twee Bavo-kerken, rechts een leegstaand huis, oud, vervallen maar mooi verkrot. Daarnaast een ruime, eenvoudige boerenwoning met vier ramen, acht roodgroene luiken, twee dakkapellen, twee schoorstenen en heel veel kraaien. Op de voorgrond een onduidelijke mengelmoes van struikgewas, kassen, huisjes en bouwsels.

Als ik linksaf loop, sta ik plotseling voor een geweldige hal. Draglines, zandauto’s, bergen stenen: hier wordt een heuse parkeerplaats aangelegd voor tientallen auto’s. Ik moet denken aan wat misschien de mooiste roman van Jan Siebelink is De herfst zal schitterend zijn waarin onder meer de jarenlange strijd beschreven wordt van een tuindersfamilie tegen het oprukkend proletendom dat schijt heeft aan regels en bepalingen en gewoon een gigantisch zwembad bouwt in wat eens een arcadische en idyllische omgeving was. Hier is, vrees ik, iets soortgelijks gebeurd.

Achter de immense hal, opnieuw parkeerplaatsen en enorme kassen waarin caravans en boten groeien (mag dat allemaal zo maar in Haarlem in een gebied dat de gemeente zo graag groen en landelijk wil houden??), een rotonde die op last van de politie en brandweer vrijgelaten dient te worden, een Herman A.Brockplein. Het bordje onthult dat we hier te maken hebben met een “Tennisser 9-2-1937’: een raadselachtige mededeling.

Links van de rotonde doemt hij op: ‘Groot – leeg –holle ramen – luiken – hout – bruin geteerd – zonder enige emotie – log en toch vriendelijk’ (Marianne Andriessen). Hij staat er nog steeds, weliswaar wat weggedrukt door al die illegale (?) bouwsels maar dit is zonder twijfel de loods die Marianne met haar man Nico in de jaren vijftig enige tijd bewoonde. Er omheen een geweldige rotzooi. De loods zelf ziet er onttakeld uit. De planken zijn nu zwart geteerd, hier en daar hangt er eentje los, scheef weggezakt. Een regenpijp begint nog wel aan een goot naar houdt halverwege de houten muur plotseling op. Aan de oostkant, richting stad, een huisdeur met een bordje, nummer 11. Gewoond wordt er niet meer in. Sommige ramen zijn dichtgetimmerd. Een bollenloods is woonhuis, is opslagruimte geworden.

Voor de loods loopt de Marcelisvaart. Als je naar het zuiden en westen kijkt, is de idylle ongestoord. Op het land wordt gewerkt, gewoon op de knieën. Een kikker springt weg. Een haan, een paar kippen. Lage, wat onduidelijke huisjes, weggewerkt in het groen. Tegen de buitenmuur zinken teiltjes, een kruiwagen naast een regenton. Een oude vrouw vraagt wat ik zoek. Ze spreekt een beschaafd soort aangenaam Nederlands dat zeldzaam wordt. Ik laat de foto’s zien die Marianne ooit in ons huisorgaan heeft afgedrukt. Ze herkent alles meteen. Zelf woont ze hier al veel langer. Natuurlijk weet ik dat ik met mevrouw Loots praat, Marianne noemt haar in haar artikel. Mevrouw Loots is nu vierennegentig. Ze wil hier nooit meer weg. Ze woont hier heerlijk, zegt ze. Afgezien natuurlijk van die tennishal waarvoor ze overigens ettelijke malen op het stadhuis is geweest. Zonder resultaat. Haar man, de kunstenaar Ab Loots, overleed in 1974. Of ik wel weet dat ook Pim Koot hier nog gewoond heeft? Daar zou ze nog mee gaan trouwen maar in 1995 was hij zomaar dood.

Voorjaar 2005

Mei 2005 loop ik opnieuw langs de Marcelisvaart het tuinbouwgebied in. Midden in dat gebied, rondom de tennishal, tel ik meer dan tweehonderd auto’s. Niet alle parkeerplaatsen zijn bezet. De bollenschuur ziet er opgeknapt uit. Het is nu onmogelijk de kassen in te kijken. De meeste ramen zijn afgedekt en anders staan er wel coniferen die inkijk tegen gaan en die tegelijkertijd alles wat groener en vriendelijker moeten maken. Waar je ook kijkt, overal coniferen, een nieuwe ramp voor het tuinbouwgebied: het oogt groen, het lijkt vriendelijk maar het ziet er niet uit, is grote nep en versluiert de feitelijke aanrandingen. Ergens worden, natuurlijk achter coniferen, auto’s te koop aangeboden.

Ooit was dit gebied een strandvlakte waarop in later eeuwen bomen groeiden. Toen die onderstoven en toen de duinen beplant werden, werden de grond en het heldere duinwater gebruikt voor de blekerijen en de Haarlemse brouwerijen. De bloembollencultuur kwam daar in de loop van de achttiende en negentiende eeuw voor in de plaats, aangevuld met de tuinbouw in de twintigste eeuw. In diezelfde eeuw slokte woningbouw grote stukken land op waarna in de laatste vijftig jaar zelfs het resterende deel van het Tuinbouwgebeid verkracht wordt door allerlei bouwsels en ontwikkelingen die het geheel zo slordig maken dat je geneigd bent het allemaal maar op te geven. Maar lezen we tot slot wat Jacob Israël de Haan honderd jaar geleden schreef:

Ten Westen van Haarlem ligt een landschap van dalende diepten en stijgende duintoppen. Duinen zijn wit van zand en warm van de zon wanneer de zomer in het duinenland gekomen is. Van hooge toppen kan men geheel Haarlem zien van streek tot streek. Dikwijls is de lucht met den zomer vol van gouden, dunnen damp, fijner dan waterdamp. Dat gebeurt, wanneer wolken geen ijzergrijs water regenen, maar de zon sneeuwt wit-goud licht. Ik heb Haarlem lief, want het is eene heilige stad. Wit en gouddampend licht is hare kroon van heerlijkheid.

Dat landschap dient ten koste van alles bewaard en goed beheerd te worden!

 

Westelijk Tuinbouwgebied-lied

Tekst en muziek: Paul Marselje

Geschreven voor de opening op zaterdag 5 maart 2005 van de tentoonstelling in het ABC Architectuurcentrum Haarlem over het Westelijk Tuinbouwgebied

Van het Paul Marselje-album ‘Daar woon je’ met 19 liedjes over Haarlem en omgeving.

Het Westelijk Tuinbouwgebied-lied
Wie zingt het niet
Wie kan zich nog bedwingen?
Het Westelijk Tuinbouwgebied-lied
Waar je geniet
Wie wil daarvan niet zingen?

Geef mij terug de glorietijd
Van tuindersvlijt en boten vol
Met groenten naar een veiling
Waaraan de tijd voorbijging Onder de hoge bruggen door
Zong men in koor de glorie van
De bollen en de groentetuin
Zo vlak onder de duinenkruin

Maar er is meer dan tuinderij
En ik wordt blij van wat ik vind
Het schoonste water van de stad
Je raadt het al; waar vindt je dat
Een open tuin tegen het duin
Een groot fortuin, bescherm het maar
Voor stedeling en de natuur
Al is de prijs ook nog zo duur

Maar soms klinkt er een and’re deun
Een echte dreun vol heipalen
En plannen vol van stenen
Dat doet Haarlemmers wenen
Ze dwalen door de Leidsebuurt
Waar dichtheid schuurt in rijen
Ze vinden er geen park of groen
Waar moet je het dan wel mee doen?

Een weer een ander zingt de lof
verdient graag grof aan grondverkoop
Dat mag hij dan graag willen
Maar mij doet zoiets rillen
Zijn plannen lijken wonderschoon
Vol groenvertoon en waterpracht
Maar steun van ons dat komt er nooit
Waarmee hij ook zijn plannen tooit

Het Westelijk Tuinbouwgebied-lied
Wie zingt het niet
Wie kan zich nog bedwingen?
Het Westelijk Tuinbouwgebied-lied
Waar je geniet
Wie wil daarvan niet zingen?

 

Openingswoord

Openingswoord bij de expositie “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem” in het ABC Architectuurcentrum te Haarlem op zaterdag 5 maart 2005.

Frieda van Diepen-Oost,Voorzitter overlegorgaan Nationaal Park Zuid-Kennemerland

Als bestuurders van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland, dat de zorg heeft voor het duingebied van Zuid-Kennemerland, zijn wij de buren van het Westelijk Tuinbouwgebied.

Als goede buren heb je zorg voor elkaars erf!

Is het Westelijk Tuinbouwgebied, wel de voortuin van Haarlem genoemd; het Nationaal Park Zuid-Kennemerland heeft als motto voor het tienjarig bestaan “de achterduin”

Een tuin is het verlengde van het woongenot van het huis, waar je kunt genieten, ontspannen, recreëren en soms ervan profiteren als moestuin. De tuin bepaalt mede de waarde van het huis. En zo heeft het Westelijk Tuinbouwgebied een grote meerwaarde voor de stad Haarlem.

Het gebied kent kansen en bedreigingen. De werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied zet zich in om de kansen te vergroten en de bedreigingen te weren.

Kansen liggen in de aard van het gebied: interessante natuurpotentie voor opvang en gebruik van schoon water uit de duinen, prachtig open landschap met mooie zichtlijnen op de stad en een interessante cultuurhistorie.

Oude Haarlemmers kenden de waarden van het gebied, vooral het schone water, waardoor er economische activiteiten ontstonden als bierbrouwerijen, blekerijen, voedselproductie en bollenteelt.

Thans is het nog een bufferzone tussen de bebouwing van de stad (Randweg) en de duinen.

De Ecologische Hoofdstructuur loopt hier langs!

Bedreigingen liggen in het redelijk onbebouwd zijn; als stadsrand heeft het de potentie voor diverse functies die de stad moet invullen zoals sportvelden, maneges, bedrijven die uit de stad geplaatst moeten worden enzovoort.

Om de kansen van het gebied te benutten en de bedreigingen te weren, moet voldaan zijn aan een aantal voorwaarden:

  • bewustwording bij de burgers en de politiek/overheid van de waarde van het gebied en daarmee de wil om die waarde in stand te houden,
  • mede dankzij de grote inspanning van de werkgroep wordt daaraan veel gedaan en deze tentoonstelling zal daar ook aan kunnen bijdragen.

Goede wil alleen is niet genoeg. Zekerheidstelling is nodig voor instandhouding en die kan verkregen worden door:

  • Bescherming door regelgeving Ecologische Hoofdstructuur,
  • Streekplan van de Provincie
  • Landschapsbeheerplan, waarmee een inventarisatie van de waarde is vastgelegd.
  • Bestemmingsplan van de gemeente Haarlem, op dit moment in voorbereiding.

Hoewel deze regelgeving grote zekerheid kan bieden, kunnen regels ook altijd weer veranderen (soms zijn wijzigingsbevoegdheden al ingebouwd).

Daarom zijn een goede inrichting en ontwikkeling van het gebied heel belangrijk.

Een goed uitvoerings- en inrichtingsplan dat vervolgens ook voortvarend wordt uitgevoerd is hiervoor een goed instrument..

Ook liggen er kansen in de nieuwe opvattingen van de ruimtelijke ordening en de aandacht voor het landelijk gebied.

De nota Ruimte van het rijk geeft meer mogelijkheden voor ontwikkelingen, maar wel ontwikkelingen met Kwaliteit! De Provincies en gemeenten krijgen meer bevoegdheden en voor dit gebied kan daarbij aansluiting worden gezocht.

In een gebiedsgerichte aanpak moet een inrichtingsplan worden opgezet, waarbij de kwaliteitselementen van het gebied worden meegenomen, zodanig dat de natuur, het landschap en cultuurhistorische waarden worden behouden en verder worden versterkt wanneer de inrichting daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Bij deze ontwikkelingen zullen alle belanghebbenden: bewoners, grondeigenaren en maatschappelijke organisaties van het begin af moeten worden betrokken.

Voor de werkgroep ligt hier een schone taak en deze tentoonstelling kan er hopelijk aan bijdragen om met dit werk ten behoeve van het Westelijk Tuinbouwgebied stimulerend bezig te blijven!

Het Tuinbouwgebied, een Hinnomsdal?

Louis Ferron, Schrijver te Haarlem.
Deze tekst verscheen in het Haarlems Dagblad van 12 februari 2005

Bevriende collega’s binnen de Amsterdamse grachtengordel willen zich nogal eens hoogneuzig uitlaten over ‘dat provincieplaatsje’, waar ik verkozen heb mijn laatste levensjaren te slijten. Haarlem dus. Zijn die collega’s héél erg bevriend dan ben ik bereid ze de door eigendunk betraande ogen te openen en ze bij mij thuis uit te nodigen. In het Ramplaankwartier. Dan mogen ze aan mijn eettafel zitten. Met de rug naar zee en duinenrij en met uitzicht op de Oude Bavo, Nieuwe Bavo en van Campens Nieuwe Kerk daartussenin. “Kijk”, zeg ik dan “vanaf deze plek ongeveer heeft Jakob van Ruysdael één van zijn gezichten op Haarlem geschilderd. En dat is nu precies de reden dat Haarlem tot op de dag van vandaag beroemd is, terwijl Amsterdam niet meer dan dubbelzinnige faam geniet een stad te zijn waar het menselijk afval door de goten joelt. Haarlem, vanuit het standpunt van Van Ruysdael gezien, is het pars pro toto van de Hollandse luchten, van de harmonie tussen stad en land, van de triomf van de landschapsschilderkunst waarin heel het menselijk verlangen naar geluk en evenwicht is samengevat”.

Zó, die zit. Als zíj hoogneuzig kunnen zijn, kan ík hoogdravend zijn. Maar gelijk heb ik.

Het zogenaamde ‘westelijke tuinbouwgebied’ – want daar heb ik het natuurlijk over – is een stuk cultuurgrond dat zijn weerga niet kent. Ooit was het maagdelijk genoeg om als bleekveld te dienen. Nu is het, op het nippertje, nog net ongestoord genoeg om als buffer te dienen tussen een stad die niet ál te gezegend is met openbaar groen en de duinenrij. Een vreugdedal tussen blanke toppen en vrome torens.

De lagere overheden, provinciaal en stedelijk, lijken dit te hebben ingezien. Redden wat er te redden valt, luidt hun devies. Maar toch. Sinds ik in deze buurt woon heeft het op geld en economisch nut gerichte gemurmureer geen einde genomen. Er zijn geruchten geweest van villabouw, van sportvelden, van maneges en van ‘beperkte armslag’ voor de alhier gevestigde tuinbouwbedrijven.

Wat moet je ervan zeggen? Villabebouwing leidt automatisch tot een pest van boerderettes. Sportvelden tot schijnwerpterreur en lallende supporters. Maneges tot crossterreinen waar je nog geen Sven Nijs of Richard Groenendaal overheen zou jagen. En wat de beperkte armslag voor de tuinders betreft: al sinds jaar en dag worden enkele van de tuinderskassen gebruikt als opslagplaats voor autowrakken en is een andere kas omgebouwd tot een supermarkt met aanpalende parkeerterreinen.

Het komt allemaal goed, belooft de gemeente ons. Maar ja, geen geld. En, slim als de gemeente is, tovert ze een wel heel curieus konijn uit de hoge hoed: een paar villaatjes aan, zoals ze dat noemt, ‘de rafelrand’ tussen Zijlweg en Brouwersvaart. Rafelrand, snapt u?

Dat klinkt ontoelaatbaar in ambtelijke oren. In werkelijkheid gaat het om bebouwing die althans nog de suggestie van landelijkheid in tact laat. Van het geld dat dit plan oplevert, zegt de gemeente, kunnen we de herinrichting van het tuinbouwgebied ter hand nemen. Dat is zoiets als een Berlijnse Muur zetten rond een paddenpoeltje. Want zó groot is dat tuinbouwgebied tenslotte ook weer niet.

Onlangs was ik op een bijeenkomst aan het betreffende gebied gewijd. Namens de vereniging van eigenaren voerde een dame het woord die zo haar eigen oplossing had bedacht. De tuinders uitkopen en heuveltjes opwerpen. En tussen die heuveltjes natuurlijk boerderettes. En in de zakken van die tuinders een hoop centjes. Als het aan hen ligt wordt het gebied, in plaats van een vreugdedal, een dal van Hinnom dat, naar de fatsoenlijke christenen onder ons weten, een dal was waar de mammon vereerd en mensenoffers gebracht werden.

‘Wat te doen?’, zo vroeg Lenin zich destijds al vertwijfeld af.

De ‘Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied’ weet het. Het door deze club geschetste alternatief bezit de kracht van de eenvoud. Volgens de geleerden is er een dringende behoefte aan wateroverloop gebieden. Als deze er niet komen schijnen we te verzuipen.

Welnu, overheid, als er één taak is waartoe u geroepen bent dan is het wel het garanderen van de droge voeten van uw burgers. Dáár betalen ze belasting voor. Ga, overheid, dus in zee met de werkgroep en doe wat u te doen staat. Graaf sloten en slootjes, laat lis en dodde vervolgens bloeien en verheug u dan in het herwonnen gezag dat u met uw taalkundige foefjes zoals ‘rafelrand’ vooralsnog hebt verloren.

Voorwoord bij “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”

Piet Kelder, landschapsarchitect
lid van de Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied
juni 2005

Het Westelijk Tuinbouwgebied is de laatst overgebleven -grotendeels open- ruimte tussen de stad Haarlem en de landgoederen aan de Binnenduinrand. Daarom behoort het gebied tot de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Er komt nu al een grote verscheidenheid aan planten en dieren voor. Bij een meer natuurlijk beheer zijn de mogelijkheden enorm groot.

In 1994 werd voor het zuidwestelijk deel van Haarlem een Perspectiefplan goedgekeurd waarin de volgende doelstellingen omschreven staan: een meer natuurlijk beheer, grotere natuurwaarde en versterking van de open ruimte. Als uitvloeisel van dit Perspectiefplan werd in 1995 de Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied opgericht waarin, naast de wijkraden uit de omgeving, ook bewoners uit de wijken zitting hebben, sommigen uit belangstelling voor dit unieke gebied, anderen met specifieke kennis van een vakgebied (biologie, waterhuishoudkunde, historische geografie, architectuur en landschapskunde).

In 2003 werd in samenwerking met de werkgroep door de gemeente Haarlem het Landschapsbeheerplan ontwikkeld, dat grotendeels op de uitgangspunten van het “Perspectiefplan Haarlem Zuid-West” gestoeld is. Daarnaast nam men het initiatief tot het uitvoeren van een natuurhistorisch onderzoek van het gebied door de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging en de productie van een videofilm over het gebied.

In het voorjaar van 2005 organiseerde de Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied de tentoonstelling “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”.

Bij dit project waren veel Haarlemmers betrokken, op vier basisscholen werden activiteiten georganiseerd, kunstenaars verleenden hun medewerking en op 12 april vond een informatiebijeenkomst plaats in het ABC Architectuurcentrum te Haarlem.

De reacties van het publiek waren enthousiast. Mevrouw B.F.Martini, wethouder Natuur en Landschap bij de gemeente Haarlem schreef op 17 maart 2005 in het gastenboek: “Prachtige overzichtstentoonstelling van het Westelijk Tuinbouwgebied. Geeft een goed beeld van de landschappelijke culturele historie van het gebied. En nu maar ons best doen om dit gebied open te houden en de natuurwaarden te versterken.”

De werkgroep meent er goed aan te doen verschillende bijdragen te bundelen in deze uitgave.

Zo ontstaat tevens een gevarieerd beeld van het gebied en de betekenis die het heeft voor velen.

De werkgroep dankt iedereen die zich heeft ingezet voor de totstandkoming van dit project en spreekt de wens uit dat alle inspanningen ertoe zullen leiden dat het Tuinbouwgebied weer schoon en open wordt, zodat het de naam “De tuin van Haarlem” weer met ere kan dragen.

Lezing George Berenschot: Wederopbouwdag Rotterdam

Datum: woensdag 14 november
Tijd: 14.00 tot 16.00 uur
Plaats: Buurt Vereniging Overveen, Vrijburglaan 17, Overveen

Wat we doen

Wat moest er in Rotterdam weder worden opgebouwd en waarom?
Over het militaire nut en de politieke noodzaak van het bombardement op Rotterdam en de daarop volgende stadsvernieling die als stads-vernieuwing werd gepresenteerd.

Deelnemers krijgen koffie of thee.Hoe een verwoeste stad herop te bouwen?

Thema avond ‘Ooievaarsnest in het WTG’ gaat niet door

De thema avond van 14 november gaat niet door.

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem (SWTH) nodigt u graag uit voor een bijeenkomst op woensdagavond 14 november a.s. met als onderwerp:

Haalbaarheid ooievaarsnest in het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG) van Haarlem.

Vanaf 1969 toen de ooievaars in Nederland zo goed als verdwenen waren, is een herintroductie-project gestart. Met succes; de laatste jaren worden ook bij ons in de buurt weer meer ooievaars gesignaleerd. In Santpoort is intussen een nest bewoond door een koppel ooievaars. In het WTG worden ook weer met enige regelmaat één of meer ooievaars waargenomen. SWTH zou graag de (terug)komst van ooievaars bevorderen. Wij stellen daarom voor een ooievaarsnest te plaatsen in dit gebied indien dat uw instemming en die van de meerderheid van de vrienden krijgt.

Het plaatsen van een nest is o.i. enerzijds interessant omdat het teruggrijpt op de historie; er stond een ooievaarsnest langs de Marcelisvaart in het zicht van Elswout tot en met 2de helft 19de eeuw. Anderzijds kan het plaatsen van een ooievaarsnest het groene karakter van het gebied alleen maar versterken. Laat dat nou net één van de doelstellingen* van onze stichting zijn!

Dit onderwerp wordt ingeleid door de deskundige én betrokken spreker mevrouw van der Lee van de Stichting Ooievaars Research & Knowhow (Stork). Zij zal in een aansprekende presentatie uitgebreid op het leven van de ooievaar en wat daar mee samenhangt – dus ook het plaatsen van een nest – ingaan.
Vanzelfsprekend is er ruimte voor het stellen van vragen.

We verwachten aan het eind nog enige tijd over te hebben om met u kort van gedachten te wisselen over de mogelijkheden die u ziet voor het versterken van het open en groene karakter van het WTG. Dit kan een bijdrage zijn aan de nadere invulling van de visie van SWTH. Naar onze verwachting kan daarin ook het onderwerp voor een volgende thema-avond schuilen.

Graag dus tot 14 november.
NB: Mocht u niet aanwezig kunnen zijn, zouden we wel graag van u vernemen hoe u staat tegenover het plaatsen van een ooievaarsnest in het WTG.

> Ja, ik meld me aan voor 14 november
> Ik kan niet aanwezig zijn maar geef graag mijn mening

*) “Het bewerkstelligen van een zo goed mogelijk behoud, herstel, ontwikkeling en beheer van natuur, landschap en milieu en van de ruimtelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden in het Westelijk Tuinbouwgebied. “

De thema avond gaat niet door.

Datum: Woensdagavond 14 november 2018
Tijd: inloop 19:30 uur
Programma: 20:00 tot 22:00 uur
Plaats: Badhuis Leidsebuurt, Leidseplein 49, Haarlem

Rust bij de Kust

Acties van platform “Rust bij de Kust” in de zomer van 2018

Rust bij de Kust heeft het druk gehad. Wij hebben informatie verspreid over de aanpak van geluidoverlast op en rond het Circuit. Wij hebben contact gelegd met de hoofdrolspelers: gemeente Zandvoort en de Omgevingsdienst IJmond. Bovendien hebben wij spreektijd gekregen bij commissievergaderingen van de provincie en van diverse gemeenten. Vele handen maken licht werk, vandaar dat meer medewerkers welkom zijn bij Rust bij de Kust.Raceauto ingevoegd in foto duinen

Alle gemeenten rondom Zandvoort zijn door ons geïnformeerd over onze standpunten. Na de zomervakantie zullen wij alle gemeenteraadsfracties opnieuw benaderen en attent maken op de rol die zijn kunnen spelen vanuit hun verantwoordelijkheid.

Het gebied rondom Zandvoort is geliefd bij duizenden bezoekers, wandelaars en fietsers die daar genieten van de natuur en de landgoederen. Rust en stilte staan daarbij hoog genoteerd als een kwaliteit waar mensen naar op zoek zijn.

Bovendien kunnen tienduizenden omwonenden op meer dan 230 dagen per jaar ongevraagd “genieten” van de race-geluiden van het Circuit. Want de regels worden niet overschreden, maar in de praktijk wordt het lawaai wel als overlast ervaren: te vaak en teveel.

Rust bij de Kust zoekt versterking.

Ons clubje is klein maar tamelijk divers samengesteld. Er is juridische kennis, er is technische kennis, er is veel ervaring met publieksvriendelijk campagne voeren. Wij willen de groep graag uitbreiden met mensen die misschien eenmalig of misschien vaker willen meedoen met een van onze activiteiten. Dat kan van alles zijn. Een middag handtekeningen ophalen bij de ingang van een natuurgebied. Maar ook: informatie verzamelen bij een bepaalde gemeente waar u toevallig een ingang heeft. Meewerken aan onze publiciteit, gesprekken voeren met instanties. Inzet voor hand en spandiensten wordt zeer gewaardeerd, specialistische kennis is mooi, maar niet noodzakelijk.

Belangstelling? Neem contact met ons op via rustbijdekust@gmail.com

500e Vriend Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem kent vele vrienden rondom het gebied die haar doelstelling, een open en groen WTG, ondersteunen.
Onlangs mochten we onze 500 e vriend verwelkomen. Een vriendin, om precies te zijn.
Mevrouw Geels woont in de Leidsebuurt, één van de versteende buurten in Haarlem. Het WTG is DE plek voor bewoners van deze buurt om een “groen ommetje” te maken.

Op 19 september werd mevrouw Geels, vergezeld door familie en een vriendin,
verwelkomd en in de bloemetjes gezet. De voorzitter, Wim Gerlagh, bedankte mevrouw Geels voor haar steun. Hij benadrukte het belang van de steun van vrienden aan de stichting; hoe meer vrienden, hoe sterker onze stem richting politiek.

Mevrouw Geels kreeg als aandenken de ingelijste foto die een eerste prijs won tijdens onze fotowedstrijd in 2017. Ze was blij verrast en de kleinkinderen waren trots op hun oma.

Mevrouw Geels, met foto van WTG en kleindochter

Een welkom voor Jos Bellaart als werkgroep-lid

Brouwersvaart met uitzicht op weiland en bomenJos Bellaart werkte jarenlang voor de wijkraad Ramplaankwartier, eerst als secretaris, later als penningmeester. Hij weet dus veel van wat er in het WTG gebeurt, omdat de wijkraad en Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem al vele jaren en op allerlei gebied samenwerken.

Jos vindt dat de SWTH zeer goed werk doet, vooral om bebouwing in het gebied te voorkomen en om de historische zichtlijnen op de stad te behouden.
Als voorbeelden noemt Jos de plannen van de Biemond-garage die een gebouw van 18 meter hoog wil neerzetten op de hoek Randweg/Zijlweg, de plannen rond Plaza West en het feit dat zelfs Groen-Links de deur openzet naar bebouwing binnen het WTG.
Jos: “Ik denk dat een stichting zoals de SWTH met zo’n 500 vrienden door de gemeente meer serieus genomen wordt dan een wijkraad.

Vooral contacten met de gemeente én het regelmatig schouwen van het gebied hebben Jos’ belangstelling en hij verheugt zich erop zich hiervoor in te zetten.

Jaarlijkse Meewerkdag Duinvlietsbos

Beste vrienden van Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem,

Zin in een paar uurtjes werken in de natuur van het Westelijk Tuinbouwgebied?
Dat kan op zaterdag 6 oktober aanstaande in het Duinvlietsbos, tussen 10 en 14 uur.
Verzamelen op het hondenveldje in het Duinvlietsbos naast het Koepad.

Medewerkers van Staatsbosbeheer zullen de werkzaamheden begeleiden en voor het nodige  onderhoudsmateriaal, werkhandschoenen en koffie en thee zorgen.
Zorg zelf wel voor stevige schoenen of laarzen, werkkleding en zonodig regenkleding.

Staatsbosbeheer komt handen te kort bij het onderhoud van dit bos van het voormalige landgoed Duinvliet en is daarom erg blij als wij hen daarbij een dag willen helpen.
Het idee is onderhoudswerkjes van verschillende aard uit te voeren, zodat iedereen naar vermogen wat kan doen. De nadruk zal liggen het bevorderen van de groei van meer Stinzenplanten.

Jullie kunnen hiermee een  nuttig bijdrage leveren aan het behoud van ons mooie Westelijk Tuinbouwgebied en ook is het een uitgelezen kans om elkaar te ontmoeten en van gedachten te wisselen over het WTG.
En natuurlijk maken we er een gezellige dag van.

Als je belangstelling hebt, geef je dan voor 4 oktober op.
Wij hopen op een hoge opkomst!

Wim Gerlagh, voorzitter SWTH

Beschouwingen over het WTG

“Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”, onder deze titel kwam in 2005 een uitgave tot stand onder beheer van de toenmalige Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied te Haarlem, ISBN 90-810042-1-2.

De teksten uit 2005 bieden tezamen een interessante kijk op het Westelijk Tuinbouwgebied, daarom publiceren wij ze graag op onze website.

  1. Voorwoord bij “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”, Piet Kelder
  2. “Het Tuinbouwgebied, een Hinnomsdal?”, Louis Ferron
  3. Openingswoord bij de expositie “Binnenduinrand, de tuin van Haarlem”, Frieda van Diepen-Oost
  4. Het Westelijk Tuinbouwgebied-lied, Paul Marselje
  5. “Wandelen door het Westelijk Tuinbouwgebied of: weg met de coniferen”, Wim Vogel
  6. “Westelijk Tuinbouwgebied, Cultuurhistorie tussen stad en duinrand”, Maria van Vlijmen
  7. “Zicht op de natuur”, Henk Wijkhuisen

Uitspraak Raad van State

De Raad van State deed op 25 juli uitspraak over het beroep van een aantal tuinders, eigenaren en bewoners tegen het Bestemmingsplan Binnenduinrand 2017 van de gemeente Haarlem. De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem heeft, op basis van dit beroep, in een eerder stadium hierop schriftelijk gereageerd.

Hieronder beschrijven we heel beknopt de belangrijkste punten van de uitspraak:

  • Een bewoner maakte bezwaar tegen de beperking van de bouwmogelijkheden aan voor – en zijkant van zijn huis. Dit beroep werd deels gehonoreerd.
  • Over de wel of niet openbare toegankelijkheid van het Marcelisvaartpad vanaf de Leendert Meeszstraat deed de Raad van State helaas geen uitspraak.
  • De gebouwtjes op de volkstuinen achter de kassen parallel aan het Marcelisvaartpad zijn en blijven illegaal.
  • Bij eventuele uitbreiding van bestaande bouwwerken zal, zoals ook in het Bestemmingsplan staat, rekening gehouden moeten worden met de zichtlijnen en zichtvelden op de Oude en de Nieuwe Bavo.
  • De aanleg van een ‘natuurtuin’ met hoge beplanting door een bewoner in het gebied was inzet van de discussie of dit passend is in de voorgenomen natuurontwikkeling. Volgens de Raad van State sluit deze tuinaanleg niet aan op de planregels. De openheid van het gebied is hier leidend. Over de rechtmatigheid van deze (illegale) tuinaanleg, die de openheid in het gebied verstoort, loopt nog een procedure bij de Rechtbank Noord-Holland. In september volgt de uitspraak in deze zaak.
  • Het is geen probleem volgens de RvS dat de paarden bij het Duinvlietsbos in het grasland lopen, maar de paardenbak en paardenstallen zijn en blijven, ook in het nieuwe bestemmingsplan illegaal.
  • Een tuinder ging ervan uit dat er voorlopig geen natuurontwikkeling in deelgebied Zuid zal plaatsvinden, zodat hij zijn bedrijf kan voortzetten. Echter, er bestaat een concreet voornemen van de Provincie om hier natuur te ontwikkelen. De Raad van State heeft daarom het argument van de tuinder verworpen.

Al met al is de SWTH van mening dat de meeste uitspraken gunstig zijn voor het gebied en in lijn met het beleid van de gemeente Haarlem: een groen en open Westelijk Tuinbouwgebied!

Nieuwsbrief nr. 1, voorjaar 2018

In deze Nieuwsbrief nr 1 voorjaar 2018 schrijven wij over:

  • de drukbezochte thema-avond over het Bestemmingsplan en de Omgevingswet
  • de meewerkdag door vrienden in het Duinvlietsbos
  • onze nieuwe secretaris
  • de vele rondleidingen en lezingen
  • ons standpunt over de Formule 1 races in Zandvoort
  • onze voortdurende zorgen over de zichtlijn op de Nieuwe Bavo
  • en…het standpunt van SWTH over woningbouw in Haarlem

Rust bij de Kust: #2

Formule 1 in Zandvoort

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem volgt en ondersteunt via haar vertegenwoordiger in het platform Rust bij de Kust de plannen met het circuit.

Naast het inspreken bij de Raadscommissie gemeente Zandvoort, de commissie Natuur, Landbouw, Water en Milieu van de Provincie Noord-Holland en de contacten met het overlegorgaan Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn er ook contacten met de omliggende gemeenten over de omgevingseffecten van het circuit.

Wij zijn van mening dat het belangrijk is dat overheidsinstellingen hun verantwoordelijkheid nemen. De natuur- en de rust- en stiltegebieden in Zuid-Kennemerland zijn van grote waarde voor de inwoners en bezoekers.

Zie hun website www.rustbijdekust.nl
Onze vrienden van Platform Rust bij de Kust hebben nu ook een Facebookpagina en een nieuwsbrief.

Burgemeester bezoekt Westelijk Tuinbouwgebied

Burgemeester Wienen heeft op uitnodiging van het bestuur van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem vrijdagmorgen 1 juni een deel van het gebied verkend. Wij kregen de gelegenheid om in een anderhalf uur durende wandeling de bijzondere kenmerken van het gebied waarin het Ramplaankwartier ligt onder zijn aandacht te brengen.

We bezochten de gebieden met bloementeelt tussen de Leendert Meeszstraat en de Marcelisvaart van de agrarische bedrijven, de weidegebieden langs het Koepad, het open gebied ten Zuiden van de Marcelisvaart en het terrein van en rondom de Stadstuinderij. Daarbij was er ruimschoots gelegenheid te spreken over zaken die met het oog op het bereiken van de doelstelling* van onze Stichting goed gaan en zaken die wij als minder wenselijk ervaren.

Heel aardig was ook dat enkele bewoners en gebruikers van het gebied de gelegenheid aangrepen om hun wensen en verlangens aan de burgemeester voor te leggen. En ook zij vonden bij de heer Wienen een luisterend en vooral belangstellend oor. Mede omdat ook het weer aan alle kanten meewerkte was de stemming goed en kijken wij terug op een geslaagd bezoek.

*) Doelstelling: het bewerkstelligen van een zo goed mogelijk behoud, herstel, ontwikkeling en beheer van natuur, landschap en milieu en van de ruimtelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden in het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG) te Haarlem.

Zorgen over zichtlijn op Nieuwe Bavo

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem maakt zich grote zorgen over mogelijke verstoring van de zichtlijn op de Nieuwe Bavo, door de bouw van woningen op het voormalige EKP-terrein (Expeditie knooppunt van NS), dat nu Plaza West heet. Het terrein is gelegen op de hoek Westergracht/Menno Simonszweg. De omgevingsvergunningen voor de bouwplannen zijn nu in behandeling bij de gemeente.

We zijn beslist voor de bouw van woningen op dat terrein, want Haarlem heeft woningen nodig, en de bebouwing die er nu staat is allesbehalve fraai; kans voor verbetering wat ons betreft. Echter, de plannen voor Plaza West, zijn hoog en massaal.

Omdat de verschillende bouwblokken hoger en breder worden dan de huidige bebouwing, zal het zicht op de Nieuwe Bavo, gezien vanuit het Westelijk Tuinbouwgebied, verder worden beperkt dan nu het geval is. Op bijgaande foto is de huidige situatie vanaf de Elswoutslaan te zien. Van de kathedraal zijn de grote torens, de koepel, het schip en het transept met de kleine kleurige torentjes voor een groot deel zichtbaar. Straks, als de plannen ongewijzigd doorgaan, zullen het schip en het transept met de torentjes (vrijwel) niet meer zichtbaar zijn. Dit zou een grote inbreuk zijn op het historische silhouet van de stad.

In alle beleidsstukken van de gemeente wordt aangedrongen op behoud van dit soort zichtlijnen op de stad. Naar de mening van de Stichting doen de bouwplannen van Plaza West in de huidige vorm dan ook geen recht aan het beleid van de gemeente en provincie.

Begin januari heeft de Stichting een brief gestuurd aan diverse particuliere organisaties en overheden, om aandacht en steun voor deze problematiek te vragen.

De Stichting dringt aan op aanpassing van de vorm en hoogte van de bouwblokken, zodanig dat de huidige zichtlijn op de Nieuwe Bavo vanuit het Westelijk Tuinbouwgebied gewaarborgd blijft.

Plaza West

De stichting maakte bezwaar tegen het voornemen van de gemeente om af te wijken van de voorgeschreven bouwhoogte.

De gemeente wil toestemming geven voor woningen op het dak van het AH gebouw, de zogenaamde “strandhuisjes”.

In het bezwaar tegen de plannen met Plaza West heeft de SWTH aangegeven dat er rekening moet worden gehouden met de zichtlijn op de Nieuwe Bavo. Het bouwplan is hier niet aan getoetst. Ook de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit houdt hier geen rekening mee. Echter, het structuurplan en andere gemeentelijke plannen verwijzen wel naar deze zichtlijnen. De schade die het bouwplan toebrengt aan deze zichtlijn is onherstelbaar.

Hoewel wij niet tegen bebouwing zijn, is het is o.i. geen goede beslissing om in afwijking van het geldende bestemmingsplan de voorgeschreven bouwhoogte met 10% te overschrijden. De gemeente heeft ons bezwaar verworpen. Er zou geen sprake zijn van onevenredige aantasting van de zichtlijn.

Formule-1 weer in Zandvoort?

Wat hebben de Formule 1-races te maken met het Westelijk Tuinbouwgebied? Veel!

Op 7 november 2017 publiceerde de gemeente Zandvoort een studie naar de economische haalbaarheid en de impact van het opnieuw organiseren van Formule-1 races op het circuit: “Economische impact en haalbaarheid Formule-1 Zandvoort”[pdf], Onderzoeksbureau Decisio 7 november 2017.

Eén ding wordt uit dit rapport wel heel duidelijk: zonder subsidie (lees: gemeenschapsgeld) lukt dat niet. Het bijeenbrengen van ‘publieke en private middelen om de investeringen en exploitatie rond te krijgen en risico’s (met name afhankelijk van toekomstige bezoekersaantallen) op te vangen’ is een grote financiële uitdaging.

Een andere uitdaging is het ‘overwinnen van weerstand te verwachten vanuit bewoners die geluids- en verkeersoverlast ervaren. Dit is niet alleen in Zandvoort het geval, maar mogelijk ook daarbuiten in bijvoorbeeld Haarlem, Bloemendaal of Heemstede waar de races te horen zijn en waar de toeleidende wegen naar Zandvoort de drukte te verwerken krijgen.’

Deze overlast en de te verwachten schade aan natuur en leefbaarheid worden in de haalbaarheidsstudie niet verder onderzocht.

Dit is precies de reden voor SWTH om mordicus tegen een herintroductie van het Formule-1 racen in Zandvoort te zijn. Immers:

  1. De overheersende windrichting is hier Zuid-West. Als er races zijn in Zandvoort, is het gebrul en gegier van de (niet APK-gekeurde) motoren nu al tot ver in Haarlem te horen, dus ook in de groene rand tussen Haarlem en Zandvoort. Dat past ons inziens niet bij gebieden “met Natuurwaarden”.
  2. Als de Formule-1 races naar Zandvoort komen, worden per evenement zo’n 125.000 bezoekers verwacht. Gevoegd bij de tienduizenden strandbezoekers zal hierdoor op wedstrijddagen een dusdanige druk op het wegennet richting Zandvoort ontstaan, dat de roep om een “betere infra-structuur” (lees: meer asfalt) luider wordt. En soms laten gemeenten dan het oog vallen op het Westelijk Tuinbouwgebied.
  3. Als de Formule-1 races naar Zandvoort komen, is het voor bedrijven aantrekkelijker om er ook andere activiteiten te organiseren. Met als gevolg: nog meer herrie en verkeer (met de nodige uitstoot van schadelijke stoffen).

Met andere woorden: de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem is van mening dat herintroductie van Formule-1 races in Zandvoort onacceptabel is. Zeker in een regio als de onze waar natuur en leefmilieu toch al zwaar worden belast door bestaande economische activiteit (Hoogovens, Schiphol).

Met het oog op de klimaatakkoorden van Parijs, waarin ook Nederland zich heeft gebonden aan een sterke reductie van de CO2 uitstoot, achten wij het bovendien onverdedigbaar dat er subsidiegelden toevloeien naar ‘sportieve’ activiteiten die de volksgezondheid schaden en het realiseren van klimaatdoelstellingen in de weg staan.

Onze stichting verwelkomt en steunt derhalve de initiatieven van het platform Rust aan de Kust, waarbinnen verschillende groeperingen uit Haarlem en wijde omgeving samenwerken om dit dreigende onheil uit Zandvoort te keren.

 

Nieuwsbrief nr. 2, najaar 2017

In deze nieuwsbrief 2017 nr. 2 schrijven wij over:

  • de vele rondleidingen en presentaties over het gebied en zijn historie
  • het aangepaste Bestemmingsplan
  • Plaza West en de verstoring van de zichtvelden
  • hoe u als vriend ons ondersteunt bij onze doelstellingen
  • en…. tot slot een voorspoedig en ‘groen’ 2018

Drukbezochte thema-avond Bestemmingsplan en Omgevingswet

Thema-avond

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem (SWTH) organiseerde op 24 januari voor vrienden en belangstellenden een thema-avond over het nieuwe Bestemmingsplan Binnenduinrand van 2017 en de toekomstige Omgevingswet.

Karsten Glas, juridisch adviseur van de gemeente Haarlem en mede-opsteller van het nieuwe bestemmingsplan, verzorgde een boeiende presentatie[Powerpoint] over de manier waarop een bestemmingsplan tot stand komt. Hij ging in op de wijzigingen in het nieuwe bestemmingsplan en op het feit dat belanghebbende burgers hierop veel invloed hebben gehad.

De tweede spreker, Lex Lohman, jurist van de Milieufederatie Noord-Holland, maakte de aanwezigen wegwijs in het streven van de overheid om de vele regels, wetten en plannen (waaronder bestemmingsplannen) om te smeden naar één kaderwet, de Omgevingswet. Deze wet zou moeten leiden tot vereenvoudiging, harmonisatie en decentralisatie.
Gemeenten zullen een grotere stem krijgen in de besluiten over de bestemming van deelgebieden.
Dat betekent dat we de komende tijd de ontwikkelingen binnen de gemeente Haarlem rond de Omgevingswet goed moeten volgen!
Lex eindigde daarom met aanbevelingen voor de gemeente en voor bewoners bij de komst van de nieuwe wet.

Beuk Koepad geveld door storm

De hevige storm van afgelopen woensdag heeft ook deze beuk aan het Koepad geveld.
Aan de wortels te zien stond hij ook niet stevig meer in de grond, maar toch… Er is weer een gat geslagen in de karakteristieke rij beuken.

De Stichting spreekt de hoop uit dat Staatsbosbeheer het onderhoud van Duinvliet enige prioriteit geeft (inclusief de herplant van omgewaaide beuken).

Nieuwe secretaris SWTH

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem stelt hierbij haar nieuwe secretaris, Derk de Vries, voor.

Welkom Derk! Gezamenlijk gaan we voor een open en groen Westelijk Tuinbouwgebied!

Meer dan 35 jaar woon ik samen met mijn vrouw al in het onvolprezen Ramplaankwartier; het “dorp” prachtig ingeklemd tussen Haarlem en het duingebied.

Ruim 30 jaar daarvan ben ik met veel plezier werkzaam geweest in de cacao en chocolade-industrie.

Daarnaast heb ik bestuurlijke ervaring opgedaan als voorzitter binnen de

  • Wijkraad van het Ramplaankwartier
  • Ondernemingsraad in het cacaobedrijf
  • Vereniging tot behoud Willem Dreesplantsoen Ramplaankwartier

En als bestuurslid van de Stichting Ramplaankwartier van 1994 – heden.

Jawel, hobby’s heb ik ook; wandelen, foto’s maken en bewerken en (vooral veel) zeilen.

Tijdens mijn bestuursperiode in de Wijkraad is de huidige stichting van start gegaan als werkgroep tuinbouwgebied. Omdat de het wel en wee van het gebied rond onze wijk mij zeer aan het hart gaat, leek het me goed toe te treden tot de SWTH en zo de doelstelling – behoud, herstel, ontwikkeling en beheer van natuur, landschap en milieu en van de ruimtelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden van het Westelijk Tuinbouwgebied – van de stichting te ondersteunen.

Ik spreek de hoop uit in de komende jaren steeds meer mensen overtuigd zullen worden van de waarde van het Westelijk Tuinbouwgebied aan de westelijke rand van Haarlem.

Westelijk Tuinbouwgebied in de Achttiende Eeuw, Wandeling

Handenvol kopstukken uit de Achttiende Eeuw woonden op de landgoederen en buitenplaatsen in en rond het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem.

Het was een roerige periode, die eindigde met de Amerikaanse, Franse en Bataafse Republiek.

Wie waren het? Welke invloed hadden zij op de landspolitiek?

Het is ook de tijd voor de late stinzeplanten zoals Daslook en Boshyacint.

U kunt zich aanmelden voor de wandeling.

Tuinaanleggers van Elswout, Lezing

De tuinen van Elswout zijn door opeenvolgende eigenaren in verschillende stijlen aangelegd.

Wat is er nog van terug te vinden? Wie legde wat aan en welke schurkenstreken had de aanlegger op zijn geweten?

Als een terzijde wat smeuïge anekdoten over Vorst Hermann von Pückler-Muskau, een begaafd tuinaanlegger die Elswout bezocht heeft en wiens bosbaas de landschapstuinen van Elswout en Duinlust heeft ontworpen.

Woensdag 7 maart, 14:00
Buurtvereniging Overveen
Vrijburglaan 17 Overveen

Natuurinventarisatie Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem

Naast sierbloemen (phloxen op de foto) komen er in het Westelijk Tuinbouwgebied ook veel soorten wilde planten en dieren voor. Gelegen in de kwelzone van de binnenduinrand zijn op de landerijen, oevers en in de sloten tal van verrassende en regionaal zeldzame soorten te vinden.

Tien jaar geleden hebben de KNNV-afd. Haarlem en de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland de natuurwaarden van het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG) geïnventariseerd. Het WTG heeft gevraagd om dat nog eens te doen en daar heeft het bestuur van de KNNV ja op gezegd.

Wat heeft u te zeggen over de toekomst van het Westelijk Tuinbouwgebied? # 2

“Gebruik uw burgerrechten!” Deze oproep deden wij vorig jaar ook al eens in verband met de voorbereiding van het nieuwe bestemmingsplan voor het Westelijk Tuinbouwgebied. Op deze site berichtten wij u over onze inbreng bij dit bestemmingsplan en inmiddels is dit plan vastgesteld. Binnenkort kunt u uw mening geven over de “Toekomstvisie 2040”. Het gaat hierin om de vraag: Hoe willen we dat Haarlem er over twintig jaar uitziet?” Waarschijnlijk komt die visie deze maand (augustus 2017) in de inspraak. Let dus goed op berichten of abonneer u op berichten van uw overheid (zie kader). Want: Uw mening telt!

Gemeenten, provincies en waterschappen nemen besluiten die invloed hebben op uw leefomgeving. Van die besluiten moeten zij u op de hoogte brengen. Via Overheid.nl is een deel van die besluiten op het internet te vinden. Met het onderdeel ‘Berichten over uw buurt’ kunt u die besluiten doorzoeken. U kunt een abonnement (email-attendering) nemen via Overheid, email-berichten over uw buurt.

Wilt u weten, wanneer een voor u (en voor het WTG) belangrijk onderwerp wordt besproken binnen Commissies of de Raad? De gemeente Haarlem publiceert regelmatig de agenda van Raads- en Commissievergaderingen; hierop kunt u zich abonneren via Gemeente Haarlem, email-berichten.

Let vooral op de Commissies Ontwikkeling en Bestuur.

Natuurvriendelijke groenteteelt

Doe mee aan natuurvriendelijke groenteteelt, neem een oogstaandeel bij De Nieuwe Akker

De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem nodigt haar vrienden uit zich aan melden voor de informatieavond van Wij telen groente op 22 maart om 19.30 in de Pletterij.

Tussen de Randweg en de duinrand in het Westen van Haarlem ligt het Westelijk Tuinbouwgebied. Hier worden ongeveer al vierhonderd jaar bollen, bloemen en groenten gekweekt.

Het is de ecologische buffer tussen verstedelijking en natuur. Het is een ‘tuin’ die behouden moet worden. De Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem zet zich hiervoor in.

De Biologisch-Dynamische tuinderij ‘De Nieuwe Akker’ past met zijn opzet bij uitstek in het Westelijk Tuinbouwgebied, dus meld je aan!

Thema-avond Bestemmingsplan en Omgevingswet

De Stichting Westelijk tuinbouwgebied Haarlem nodigt u uit voor een thema-avond Bestemmingsplan en Omgevingswet[pdf].

In deze aankondiging vindt u ook de plaats, datum en het tijdstip.

De presentatie gaat over het nieuwe Bestemmingsplan en wat er in de toekomst gaat veranderen door de nieuwe Omgevingswet.

U kunt zich hiervoor aanmelden voor de Thema-avond..

We hanteren een maximum van 40 personen.

Wij hopen u dan te zien!

Meewerkdag in het Duinvlietsbos

Het Duinvlietsbos staat bekend om zijn vele prachtige Stinsenplanten in het voorjaar. De sneeuwklokjes, de velden met Boshyacintjes, met geurende Daslook.

Veel Haarlemmers genieten van dit deel van het Westelijk Tuinbouwgebied. Nadeel van dit intensieve gebruik is dat er steeds meer en bredere paadjes in het bos ontstaan, olifantspaadjes genoemd. Hierdoor klinkt de bosgrond in en wordt hard. Zo verdwijnen meer en meer Stinsenplanten.

Negen vrienden van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem meldden zich aan om in samenwerking met Staatsbosbeheer op zaterdag 14 oktober, een prachtige na-zomerse dag, deze olifantspaadjes af te sluiten met boomstammen en takken. Op veel plaatsen hakten ze de grond weer los.

We hopen dat iedereen volgend voorjaar weer kan genieten van aaneengesloten velden met Stinsenplanten.

Wandelaars, hondenbezitters en fietsers roepen wij op om rekening te houden met de kwetsbaarheid van het Duinvlietsbos en op de paden te blijven.

Geen olifanten meer in Duinvliet, een boswachter blogt over de Meewerkdag.

Nieuwsbrief 2017, nr. 1

In deze nieuwsbrief 2017 nr. 1[pdf] schrijven wij over:

  • onze zienswijze op het Nieuwe Bestemmingsplan Binnenduinrand
  • de nieuwbouw van Plaza West
  • over de Structuurvisie Openbare Ruimte van de gemeente
  • een vervolgonderzoek door de KNNV naar de flora en fauna in het WTG
  • we blijven vrienden, u, nodig hebben om ons werk te kunnen continueren
  • rondleidingen door het gebied die wij onze vrienden aanbieden

Onderhoud Duinvlietsbos

Beste vrienden van Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem,

Zin in een paar uurtjes werken in de natuur van het Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem?
Dat kan op zaterdag 14 oktober in het Duinvlietsbos, tussen 10 en 14 uur.
Verzamelen op het hondenveldje in het Duinvlietbos naast het Koepad.

Medewerkers van Staatsbosbeheer zullen de werkzaamheden begeleiden en voor het nodige onderhoudsmateriaal, werkhandschoenen en koffie en thee zorgen.
Zorg zelf wel voor stevige schoenen of laarzen, werkkleding en zonodig regenkleding.

Staatsbosbeheer komt handen te kort bij het onderhoud van dit bos van het voormalige landgoed Duinvliet en is daarom erg blij als wij hen daarbij een dag willen helpen.
Het idee is onderhoudswerkjes van verschillende aard uit te voeren, zodat iedereen naar vermogen wat kan doen. De nadruk zal liggen het bevorderen van de groei van meer Stinzenplanten.

Jullie kunnen hiermee een nuttig bijdrage leveren aan het behoud van ons mooie Westelijk Tuinbouwgebied en ook is het een uitgelezen kans om elkaar te ontmoeten en van gedachten te wisselen over het WTG.
En natuurlijk maken we er een gezellige dag van.

Als je belangstelling hebt, geef je dan voor 12 oktober op.
Wij hopen op een hoge opkomst!

Zwaluwen in het WTG

De familie van Zalingen stuurde ons een foto van een nestje jonge boerenzwaluwen die boven in hun paardenstal ten noorden van het Duinvlietsbos huizen.

Naast de kolonie huiszwaluwen aan de Leendert Meeszstraat zijn er ook boerenzwaluwen in het gebied te vinden.

Hun komst is elk jaar weer een teken dat de zomer in aantocht is.
‘s Zomers is het een genot om deze acrobaten te zien vliegen, op zoek naar insecten voor hun jongen.

Goed nieuws: Ooievaar gespot in WTG!

Een van onze vrienden spotte een ooievaar op het perceel langs de Duinvlietsweg en maakte er foto’s van.

“Ooievaars leven in de nabijheid van de mens. Ze nestelen bij voorkeur op menselijke bouwsels. In veel volksverhalen figureert de ooievaar als brenger van geluk en nieuw leven. Midden jaren ’70 was de ooievaar zo goed als verdwenen uit Nederland. Samen met veel vrijwilligers heeft Vogelbescherming via een reddingsprogramma met ooievaarstations voorkomen dat de soort als broedvogel in Nederland uitstierf.
Intussen komt de vogel niet meer voor op de Rode Lijst.” (Info van de website Vogelbescherming Nederland)

Goed Nieuws vanuit ons archief

In ons Nieuws van de afgelopen tijd was te lezen dat de KNNV (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Veldbiologie), afdeling Haarlem, in samenwerking met de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland bezig is om het Natuuronderzoek in het Westelijk Tuinbouwgebied van 2005 te herhalen.

Zo’n inventarisatie kan veel informatie opleveren over de natuurontwikkelingen in het gebied over een periode van zo’n tien jaar; daarom zijn we erg blij met dit initiatief.

Speurend in ons archief vonden we de rapportage van 2005 en die willen we u niet onthouden!

Rondleidingen door het Westelijk Tuinbouwgebied

Zoals ieder jaar organiseerde de SWTH een aantal rondleidingen door het gebied.

In het voorjaar over de Stinzeplanten die in het gebied voorkomen en waarom ze juist hier staan.
Over de IJzeren en Gouden Eeuw, de vroegere bewoners van het gebied en de invloed die ze toen hadden op hun omgeving,
Onze gids kan daar zeer enthousiast over vertellen en weet steeds weer met nieuwe verhalen de deelnemers te boeien.

Zoals inmiddels een goede gewoonte is geworden, beklommen we ook dit jaar de toren van de Nieuwe Bavo. Onder het genot van een drankje zagen we vanaf de toren een prachtige zonsondergang over het WTG. Speciaal voor ons werd één van de klokken geluid; van dichtbij klinkt dat zeer indrukwekkend.

De belangstelling was ook nu overweldigend. We moesten een aantal vrienden teleurstellen omdat het aantal deelnemers aan deze excursie aan een maximum is gebonden.

Na de afdaling volgde er een rondleiding in het Kathedraal Museum onder leiding van de conservator. Het leverde boeiende verhalen op.

Er volgen later dit jaar nog een aantal rondleidingen. Volg hiervoor onze website!

Beklimming van een van de torens

Beklimming van een van de torens en een rondleiding door de basiliek en het kathedrale museum

Wegens overweldigend succes bieden wij onze vrienden en andere belangstellenden ook dit jaar een bezoek aan de Nieuwe Bavo aan.

We worden rondgeleid door de koster in de prachtig gerestaureerde basiliek en bezoeken het kathedrale museum onder leiding van de conservator, André Numan.

Daarna beklimmen we de toren, 275 treden! Boven zien we met een glas wijn in de hand om 22.00 uur de zon ondergaan over het Westelijk Tuinbouwgebied.

Bezoek Kathedraal Museum en Torenbeklimming: 5 euro.

Datum: woensdag 12 juli 20.30 bij de hoofdingang van de Bavo.

 

Het Westelijk Tuinbouwgebied en de Gouden Eeuw

Een aantal kopstukken uit de Gouden eeuw woonde op de landgoederen rond het Westelijk Tuinbouwgebied.

Tijdens een wandeling op Elswout vertellen we over de buitenplaatsers en hoe ze hun vermogen verkregen tijdens de Gouden Eeuw door piraterij, specerij en slavernij. Hun positie in de VOC en hun invloed op de oorlogen.

Uiteraard besteden wij ook aandacht aan de recente ontwikkelingen in het Westelijk Tuinbouwgebied.

Datum: woensdag 28 juni 15.00 uur.
Start bij de Poort van Elswout, buitenzijde
De wandeling duurt ongeveer twee uur.

Gaarne aanmelden voor de Gouden Eeuw.

Voorontwerp Bestemmingsplan Binnenduinrand

Op verzoek van de gemeente hebben de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem en de Belangenvereniging Agrarische Bedrijven (tuinders en andere bewoners of gebruikers van het Westelijk Tuinbouwgebied) in 2016 deelgenomen in een forum met de gemeente om mee te denken en mee te praten over het nieuwe bestemmingsplan. De stichting schreef hierop een zienswijze.
In het kort beschrijven wij hierbij[pdf] enkele veranderingen in het nieuwe plan ten opzichte van het vorige bestemmingsplan.

Bestemmingsplan vastgesteld

Bestemmingsplan Binnenduinrand 2017 vastgesteld

Het Bestemmingsplan Binnenduinrand is op 19 juli 2017 goedgekeurd door de gemeente Haarlem en gepubliceerd in de Staatscourant.

Het bestemmingsplan 2017 is consoliderend van aard en is gebaseerd op het Bestemmingsplan Binnenduinrand 2007
met een aantal tussentijdse aanpassingen.

Evenals als bij het Bestemmingsplan 2007, heeft de SWTH samen met de Belangengroep Agrarische Ondernemers in het Westelijk Tuinbouwgebied, in de voorbereiding van deze versie geparticipeerd.

Onder Doelstellingen heeft de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied aangegeven hoe zij een bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkelingen in het Westelijk Tuinbouwgebied. Een deel van de ideeën van de Stichting zijn overgenomen.

Download Bestemmingsplan Binnenduinrand

De bestemmingsplannen zijn elektronisch beschikbaar. Het plan is een enkele pdf-pagina maar een groot bestand, de meeste pdf-viewers doen er lang over om het zichtbaar te maken.

Bestemmingsplan Binnenduinrand [pdf]

Verbeelding bestemmingsplan Binnenduinrand [pdf]

Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem